- يا ايه الساحر ، در آيه ء 49 زخرف .
- ايه الثقلان ، در آيه ء 31 رحمن .
* حذف الف دوم - طبق قرائت ابن كثير - در :
- لا اقسم بيوم القيمه ، آيه ء 1 قيامة .
* حذف الف اول - طبق قراآت همه ء قراء - در :
- لا اذبحنه ، در آيه ء 21 سوره ء نمل .
* وموارد ديگر كه اينجا مجال بازگو كردن آنها نيست .
طريقه ء توزيع قراآت بر مصاحف در زمان خلافت عثمان :
روشى كه نويسندگان در زمان عثمان براى توزيع قراآت در مصاحف پيش گرفتند به شرحي است كه از اين پس مطالعه مى كنيد :
1 . اگر شكل وصورت كلمه فقط پذيراى يك قرائت مى بود - وضمنا قرائت آن به صورت ديگر محرز مى گشت - در نگارش آن كلمه بدينگونه عمل مى كردند كه طبق يك قرائت بر يك مصحف ، وطبق قرائت ديگر بر مصحف و يا مصاحف ديگر مى نگاشتند ، مانند : ( قال موسى ) ( 1 ) كه در مصحف مكه بدون واو ، ودر ساير مصاحف با واو : ( و قال موسى ) كتابت شده بود . و ( يا عباد ) ( 2 ) كه در برخى مصاحف بدون ياء ، ودر برخى ديگر با ياء : ( يا عبادي ) ) نگارش شد .
براى آگاهى بيشتر نسبت به اين مسأله بايد به سخن أبو عمرو عثمان بن سعيد دانى بنگريم كه قبلا آنرا ياد كرديم .
2 . چنانكه شكل وصورت كلمه أي - به خاطر عارى بودن آن از مشخصات املائي از قبيل نقطه واعراب - در برابر قراآت مختلف قابل انعطاف بود آنرا به يك صورت در تمام مصاحف مى نگاشتند مانند :
( فتبينوا ) در آيه ء 6 سوره ء حجرات و ( فتثبتوا ) ، كه اگر اين كلمه فاقد مشخصات املائي باشد به هر دو صورت قابل قرائت است .
( فتلقى آدم من ربه كلمات ) در آيه ء 37 بقره ، كه در صورت فقدان اين مشخصات به چند صورت قابل قرائت مى باشد [ به اين معنى كه ابن كثير ، ( آدم ) را به نصب ، و ( كلمات ) را به رفع خوانده ، وقرائت ساير قراء به عكس است ، ( 3 ) واگر اين قسمت از آيه ، معرب ومشكول نباشد ، در برابر هر دو قرائت قابل انعطاف است ] .
كارى كه عثمان بدان قيام كرد در جهت حل مشكل اختلاف ميان مسلمين در قراآت بوده است ، اختلافي كه گاهى به درگيريهاى سختى ميان آنها منجر مى شد ، وهرج ومرجى را در قراآت باعث مى گشت . اين مساعي با موفقيت توأم بود ، واز سوى ديگر باعث صيانت قرآن از نفوذ قراآت غير معتبر در تلاوت آن شد .
شروع نقط وشكل ، واعجام قرآن كريم :
مصاحف به همين صورت ، يعنى بدون هر گونه مشخصاتى از نظر شكل واعراب ، ونقطه هاي حروف متشابه نگارش مى شد ، وموجب نفوذ قراآتى در قرآن مى گرديد كه عثمان وصحابه مى خواستند از آنها پيشگيرى كنند .
بارى به خاطر مشخص نبودن كلمات از لحاظ اعراب ونقطه هاي حروف متشابه ، تصحيف در قرائت رو به ازدياد نها ، به ويژه در عراق - كه غير عرب نيز در اين سرزمين به سر مى بردند - لغزش مردم در قرائت قرآن بسيار