محمد جواد عاملي :
مرحوم محمد جواد عاملي مى گويد :
( در كتاب جامع المقاصد مرحوم كركي ، اجماع علماء شيعه بر تواتر قراآت قراء سبعه جلب نظر مى كند ، چنانكه در كتاب العزية والروض اجماع علماء بر همين مطلب ديده مى شود . ودر كتاب مجمع البرهان نيز اين حقيقت مطرح شده است .
قراآت سبع در كتابهاى زير [ كه مؤلفان آنها شيعي اثنى عشرى وامامي هستند ] به عنوان قراآتى كه برخوردار از تواتر در نقل مى باشند معرفى شده اند :
- منتهى الوصول إلى علمي الكلام والاصول ، از علامه ء حلى ( 21 رمضان 648 - 11 يا 21 محرم 726 ه‌ . ق ) .
- تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية ، در فقه ، از همو .
- تذكرة الفقهاء ، در فقه شيعه ومذاهب اربعه ء اهل سنت ، از همو .
- ذكرى الشيعة في أحكام الشريعة ، از شهيد اول ( 734 - 786 ه‌ . ق ) .
- الموجز الحاوى لمجرد الفتاوى ، از ابن فهد حلى ( م 841 ه‌ . ق ) .
- كشف الالتباس عن موجز ابى العباس ، از مفلح بن حسن صميرى ( سده ء 9 ه‌ . ق ) .
- المقاصد العلية في شرح الرسالة الالفية ، از شهيد ثانى ( 911 - 966 ه‌ . ق ) .
وامثال آنها از كتب فقه واصول فقه شيعي .
جماعتي از علماء نيز از جماعتي ديگر ، تواتر اين قراآت ، ونگارش مصحف بر طبق آنها ، وتدوين كتب در زمينه ء آنها را نقل وبازگو كرده اند ، تا آنجا كه اين قراآت - در حروف وحركاتشان - معدود ومشخص مى باشد . و بايد همين نكته را دليل برآن دانست كه تواتر اين قراآت ، قطعي وغير قابل ترديد مى باشد ، چنانكه به اين حقيقت در مجمع البرهان اشاره شده است ) ( 1 ) .
ميرزا أبو الحسن شعرانى :
مرحوم شعرانى ( رضوان الله عليه ) يكى از دانشمندان معاصر گفته است :
( تمام مسلمين - به اتفاق - مى گويند : قراء در قراآتشان به سماع ونقل وروايت موثق متكى هستند . آنان هرگز صرفا به اجتهاد واظهار نظر شخصي ، واستشهاد به قواعد زبان عربي در قراآت خود روى نياوردند .
پيداست كه ما مى توانيم ياء نسبت را بر حسب قواعد عربي به فتح ويا سكون قرائت كنيم ، ومعذلك نمى بينيم كه قراء در تمام موارد قرآن كريم به هر دو وجه قرائت كرده باشند ، بلكه مى بينيم در 566 مورد به سكون ، ودر 18 مورد به فتح ، ودر 212 مورد ، بعضى از قراء به سكون وبعضي ديگر به فتح قرائت كرده اند ) .
آنگاه مرحوم شعرانى مى گويد :
( هم اكنون قراآت سبع همراه با نام قراء آنها در كتب تفسير ذكر شده است ، وحتى در زمان ما اين قراآت همواره به گوش مى رسد كه بايد آنرا بازده كوشش وتلاش علماء برجسته ء اسلامي دانست ، با اينكه مذاهب آنها مختلف ومنطقه هايى كه در آن به سر مى بردند متفاوت مى باشد كه حتى گستره ء آن را اقيانوس اطلس تا اقيانوس هند تشكيل مى دهد ، وهم اينان بودند كه كتب خاصى در اين زمينه تدوين كردند ، وكتاب التيسير از اهم كتب قراآت است كه دانشمندى اسپانيائى ( اندلسي ) آنرا نگاشته است ومؤلف آن ، يعنى أبو عمرو عثمان بن سعيد دانى را