18 الإمام الصادق « ع » : . . . ما أوسع العدل إذا عدل فيه ، و إن قلّ . [1] ( 1 ) امام صادق « ع » : . . . عدل چه بسيار گسترده است ، در صورتى كه در اجراى آن ، عدالت به كار رود ، هر چند اندك باشد .
يب - عدالت ، آرامبخش و هماهنگساز دلها 19 السيّدة فاطمة « س » - في خطبتها الشّهيرة : . . . و العدل تسكينا للقلوب . . . [2] ( 2 ) حضرت فاطمه « س » - در خطبهء مشهور خويش : عدل را خداوند مايهء آرامش دلها ساخت . ، در كتاب « احتجاج » ( 1 / 134 ) ، به جاى « تسكينا للقلوب » ، « تنسيقا للقلوب » آمده است . و معناى اين دو كلمه به يك ديگر نزديك است ، چه عدالت هم مايهء تسكين ( آرامش دادن به ) قلوب است و هم سبب تنسيق ( هماهنگ ساختن و در يك خط قرار دادن ) دلها . و قلبها جز با عدل نظم و نسق و پيوستگى پيدا نمىكند . پس تعليم فاطمى اشاره است به امرى اساسى و مهم در اصلاح جامعه و پيوستن عزيمتها و صفها به يك ديگر ، زيرا كه دلهاى مردم چون از يك ديگر تنفّر پيدا كند گرفتار پراكندگى مىشوند ؛ و چون از يك ديگر پراكندگى پيدا كردند از يك ديگر بيگانه و با هم دشمن خواهند شد ؛ و در اين هنگام ديگر در ميان مردم انس و الفتى ديده نمىشود .
و آنچه واضح است اين است كه نظام اقتصادى و چگونگى آن ، نقشى مهم در ايجاد الفت و به هم پيوستگى در ميان افراد و بخشهاى اجتماعى دارد ؛ پس بر علما و مبلَّغانى كه در ايجاد وحدت جهت و

[1] . « اصول كافى » 2 / 146 .
[2] . « علل الشّرائع » / 248 .

608