روى غصب ، درختى در آن بكارد ، يا بذرى بپاشد ، يا چيزى ايجاد كند كه زمين را در اختيار گيرد . . . » [1] . و اين چنين كسى هيچ حقّى در آن زمين پيدا نمىكند .
2 - الامام علي « ع » : . . . أمّا وجه العمارة فقوله تعالى : * ( هُوَ ) * [ الَّذي ] * ( أَنْشَأَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيها ) * ، فأعلمنا سبحانه ، أنّه قد أمرهم بالعمارة ، ليكون ذلك سببا لمعايشهم ، بما يخرج من الأرض من الحبّ و الثّمرات و ما شاكل ذلك ممّا جعله الله معايش للخلق . [2] امام على « ع » : . . . دليل ( ضرورت ) آباد كردن زمين سخن خداى متعال است :
* ( هُوَ ) * [ الَّذي ] * ( أَنْشَأَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيها ) * - او است كه شما را از زمين پديد آورد ، و از شما خواست كه در آن آبادى كنيد » ، پس خداوند سبحان ما را آگاه ساخت كه مردمان را به آباد كردن فرمان داده است ، تا دانه و ميوه و نظاير آنها كه از زمين بيرون مىآيد - و خدا آنها را روزى بندگان خود قرار داده است - وسيلهء معاش آنان باشد . ، اين آموزشها ما را به اصلى اساسى و مهم راهنمايى مىكند ؛ و آن اين است كه آباد كردن زمين بايد سببى براى بهره مند شدن ( و وسيلهء معيشت بودن ) عموم مردم باشد ، و اينكه آنچه را كه از زمين بيرون مىآيد ، خدا وسيلهء زندگى كردن آفريدگان خود قرار داده است ، نه اينكه تنها به شمارى معدود و گروهى معيّن تعلَّق داشته باشد . اين است نظر اقتصادى و معيشتى اسلام در بارهء زمين و هر چه از آن پديد مىآيد .
3 - الامام علي « ع » - فيما ردّه على المسلمين من قطائع عثمان : و الله لو وجدته قد

[1] « لسان العرب المحيط » 2 / 721 ، ستون 1 .
[2] « وسائل » 13 / 195 .

474