او كرد و اين معنى حياست كه در اخبار بسيار وارد شده از حضرات سيّد المرسلين و ائمه طاهرين صلوات الله عليهم كه فرموده‌اند كه عبادت را چنان كنيد كه گويا خداوند خود را مىبينيد پس اگر شما او را نه بينيد او شما را مىبيند و مستلزم حضور قلب نيز هست چون هر گاه بنده خداوند خود را حاضر داند و از جهة او كارى كند البته با حضور قلب خواهد بود خصوصا نماز كه اكثرش مناجاتست با حق سبحانه و تعالى و هر گاه شخصى با ادنى كسى سخن كند البته متوجه او مىشود و هر گاه سخن با جناب اعظم الاعظمين و اجل الاجلين كند و داند كه با او مناجات مىكند البته مىبايد كه متوجه او باشد و در مناجات با او كاذب نباشد در امثال * ( وَجَّهْتُ وَجْهِيَ ) * « و * ( إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ) * » چنان كه مفصلا خواهد آمد در مواضع خود إن شاء الله تعالى و احاديث در مذمّت كسل در امور آخرت و دنيا بسيار وارد شده است چنان كه در حديث حسن كالصحيح از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه منقولست كه فرمودند كه هر كه تنبلى كند از وضو و غسل و نماز پس در او خير و خوبى نيست از جهة امر آخرتش و كسى كه كسل ورزد از چيزى كه معاش دنيوى او به آن به اصلاح آيد پس در او خيرى نيست از جهة امر دنياى او پس كسى كه در هر دو كسل ورزد خسر الدنيا و الآخرة است و بعد از اين در باب تجارت احاديث در مذمت كسل خواهد آمد و قبح آن بديهى است و در دعاها بسيار وارد است آن كه پناه به حق سبحانه و تعالى برده‌اند از كسل .
( وقال الصّادق صلوات الله عليه لا يجتمع الرّغبة و الرّهبة فى قلب احد الَّا وجبت له الجنّة فاذا صلَّيت فاقبل بقلبك على الله عزّ و جلّ فانّه ليس من عبد مؤمن يقبل بقلبه على الله عزّ و جل فى صلاته و دعائه الَّا اقبل الله عزّ و جلّ عليه بقلوب المؤمنين اليه و أيّده

92