آنجا گچ مىپزند بفضله آدمى چنان كه متعارف عراق عربست بالفعل نيز كه گچ خام را پهن مىكنند و عذره خشك را بر بالاى آن مىريزند و آتش در آن مىزنند گچ پخته مىشود و دغدغه از دو وجه است يكى آن كه ممكن است كه عذره تر باشد و گچ نجس شود دويم آن كه آيا به سوختن پاك مىشود و استحاله از مطهرات هست يا نه و در اينجا دو استحاله است يكى استحاله عذره به خاكستر و دوم استحاله گچ خام كه پخته مىشود آيا به اين پاك مىشود و مسجد را به اين گچ گچكارى مىتوان كرد يا نه حضرت در جواب فرمودند كه باكى نيست يعنى استحاله به خاكستر از مطهراتست و گچ لازم نيست كه نجس شود چون اغلب آنست كه عذره خشك را بر روى گچ مىكنند و اگر سؤال ازين باشد كه زمين مسجد را گچكارى مىكنند آيا سجده بر آن مىتوان كرد چنان كه چنين سؤالى خواهد آمد در اين صورت جواب اينست كه مثل اين استحاله بر تقديرى كه مطهر باشد مانع از سجده نيست زيرا كه به سبب اين استحاله از اسم ارض بيرون نمىرود و سجده بر ارض جايز است پس بنا بر اين سجده بر آجر و امثال آن توان كرد و ليكن به اين حديث استدلال بر جواز سجده نمىتوان كرد چون سخن سجده مذكور نيست . در اين خبر ديگر پرسيدند كه هر گاه يورتى مدتى بيت الخلا باشد آيا آن خانه را مسجد مىتوان كرد حضرت صلوات الله عليه فرمودند كه هر گاه پاكيزه سازند آن خانه را از نجاسات و اصلاح كنند كه خاكى در آن خانه بريزند بواسطه زيادتى تطهير يا بوريايى بر آن بيندازند باكى نيست و توهم مىشود كه چون زمين نجس شده است مشكل است كه خاكهاى آن زمين را آن قدر توان بر داشتن كه هيچ خاك نجس نماند از جهت رفع اين توهم خاك بر بالاى آن ريختن خوبست و دور نيست كه اين خاك مطهّر باشد چنان كه ظاهر احاديث صحيحه است از حضرات صادقين صلوات الله عليهم فرمودند كه زمين

257