باشد و ظاهر حديث آنست كه اين فيضها هميشه نمىباشد و اكثر محققان بر اينند كه هميشه اين فيوض از مبدأ فيّاض فايض است و ليكن قابليت نادر است پس اگر كسى هميشه خود را در معرض آن فيوض قدسيّه دارد هميشه از آن فيوض بهره مند مىگردد و ظاهرا دوام امثال اين فيوض نادر است و لهذا حضرت سيّد المرسلين فرمودند كه لي مع الله وقت يعنى مرا با جناب اقدس الهى وقتى هست كه در آن وقت گنجايش ندارد نه ملك مقرب و نه نبى مرسل و نفرمودند كه هميشه هست هر چند مرتبه فيوض پست آن حضرت اعلى مقامات پيغمبران اولو العزم است و هر كس در خور قابليت خود ازين مقامات بهره ور مىشود و هر كس را قابليتى هست كه هميشه محل فيوض قدسى باشند و ليكن فيض اقدس گاه گاهست و اين بدن تاب دوام آن ندارد كما هو المجرب و الله تعالى يعلم .
اما آن چه در اين خبر است از معرفت زوال قريب به اين دو حديث ديگر وارد شده است و شبهه در اين نيست كه به اين عنوان علم به زوال حاصل مىشود و ليكن نسبت به اكثر عالميان تا قريب به يك ساعت نگذرد معلوم نمىشود و خصوصا در اوايل تابستان كه آفتاب در نهايت ارتفاعست و بعنوان دايره هندى زودتر ظاهر مىشود و آن نيز داخل است در معنى اين احاديث .
و ضابطه دايره هندى آنست كه زمين را هموار كنند كه پست و بلند نداشته باشد و آن به شمش بنايان و شاقول ايشان دانسته مىشود و بعد از آن دايره مىكشند و هر چند دايره فراختر باشد زودتر ظاهر مىشود و بر مركز اين دايره چوبى نصب مىكنند مخروطى كه سرش تيز باشد و طول اين چوب مىبايد به مقدارى باشد كه سايه آن داخل دايره شود و از آنجا بيرون رود و اگر درازتر باشد كه فاصله دخول و خروج بيشتر باشد بهتر ظاهر مىشود هر چند به اعتبار اختلاف غير محسوس حركت آفتاب اگر فاصله كمتر باشد گفته‌اند بهتر است و

188