نقص الظَّلّ حتّى يبلغ غايته ثمّ زاد فقد زالت الشّمس و تفتح ابواب السّماء و تهبّ الرياح و تقضى الحوائج العظام ) و منقولست كه حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه فرمودند كه ظاهر شدن زوال آفتاب به آنست كه چوبى بردارى كه يك ذراع و چهار انگشت طول آن باشد پس چهار انگشت آن را در زمين فرو برى كه حركت نكند و چون آفتاب بيرون مىآيد سايه هر چيزى دراز است و هر چند آفتاب بلند مىشود سايه كم مىشود تا چون آفتاب به غايت ارتفاع مىرسد سايه به نهايت كمى مىرسد بعد از آن شروع در زيادتى مىكند و چون اندكى زياد مىشود ظاهر مىشود كه آفتاب از وسط آسمان گشته است و ميل به غروب كرده است ديگر سايه زياد مىشود تا در وقت غروب مانند وقت طلوع مىشود و چون زوال آفتاب شد درهاى آسمان گشوده مىشود از جهت آمدن رحمت و بالا بردن عبادات و مىوزد بادهاى رحمت و برآورده مىشود حاجتهاى عظيم خلايق و ممكن است كه مراد از فتح ابواب سما فتح ابواب آسمان رحمت الهى باشد بواجب گردانيدن عبادات از جهت فرستادن رحمتها و مراد از وزيدن بادها وزيدن نسيمهاى فيوض قدسيّه باشد .
چنان كه منقولست از حضرت سيّد المرسلين صلَّى الله عليه و آله كه فرمودند كه به درستى كه پروردگار شما را در ايام دهر شما نسيمهاى رحمت هست البته خود را در معرض آن نسيمها در آوريد و انواع آن نسيمها بسيار است گاهى بعنوان نسيم مىآيد و سبب فيوض عظيمه مىشود و گاهى در لباس سخنان حكمت جلوه گر مىشود و گاهى درهاى دلهاى دوستان خود را بر روى دوستان مىگشايد بىواسطه و گاهى بواسطه سخنان قدسى و گاهى به نظرهاى قدوسى و تا كسى نرسيده باشد اين معانى را نمىتواند فهميد و خود را در معرض اينها در آوردن به آنست كه مشغول رياضات شود و هميشه بذكر و فكر مشغول

187