قدم و نصف و فى النّصف من حزيران على نصف قدم ) بسند صحيح منقولست از عبد الله از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه كه فرمودند كه زوال آفتاب در نيمه حزيران كه از ماه‌هاى رومى است و نود و هفتم نوروز است تقريبا كه اوايل سرطان است و اوايل تابستان كه دو سه روزى از اول تابستان گذشته است و نهايت ارتفاع شمس است بر نيم قدم است يعنى چهارده يك شاخص كه از سايه مختلف مىماند در عراق عرب ظهر مىشود و در نيمه تموز كه اوايل ماه دويم تابستان است و آفتاب پست شده است سى و سه چهار درجه زوال مىشود وقتى كه سايه يك قدم و نيم مانده باشد و شروع در زيادتى مىكند و قدم هفت يك شاخص است هر چه باشد چون در مستوى الخلقه كف پاى او مقدار هفت يك قد اوست و چون سايه زياد مىشود از هر چيزى به نسبت طول اوست و چون ماه‌هاى تابستان و ماه‌هاى بهار آفتاب بلند است و روزها نيز دوازده ساعتست تا چهارده ساعت و چهار دقيقه تخمينا در اين بلاد هر ماهى يك قدم زياد مىشود و چون شش ماه پاييز و زمستان آفتاب پست است و روزها كوتاه مىشود تا نه ساعت و پنجاه و شش دقيقه تقريبا هر ماهى سايه دو قدم زياد مىشود و در نيمه آب كه اوايل ماه سيم است از تابستان زوال مىشود بر دو قدم و نيم كه مىماند و شروع در زيادتى مىكند و نصف أيلول ماه رومى كه اوايل ماه اول پاييز است زوال مىشود وقتى كه سه قدم و نيم مانده باشد كه نصف قدر شاخص باشد و در نصف تشرين اول كه اوايل ماه دويم پاييز است زوال مىشود بر پنج قدم و نيم كه مىماند و در نيمه تشرين آخر كه اوايل ماه سيم پاييز است زوال مىشود وقتى كه هفت قدم و نيم بماند و در نيمه كانون اول كه اوايل اول ماه‌هاى زمستان است و آفتاب در نهايت پستى است زوال مىشود وقتى كه نه قدم و نيم از سايه بماند و چون از اوايل زمستان آفتاب شروع در بلندى مىكند

185