نام کتاب : مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) نویسنده : السيد محمد علي الأبطحي جلد : 1 صفحه : 8
معصوم و منصوب به خلافت و امامت و ولايت از سوى خداوند به واسطه پيغمبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) بداند . و عادل كسى است كه حالتى از ايمان داشته باشد كه او را به انجام واجبات و ترك محرمات وادار نمايد ، و نشانه عدالت آن است كه در ظاهر شخص خوبى باشد كه اگر از اهل محل يا همسايگان او يا كسانى كه با او معاشرت دارند حال او را بپرسند ، خوبى او را تصديق نمايند ، به شرط آن كه در تصديق يا انتقاد و يا سكوت ، مغرض يا متهم به غرض ورزى نباشند . ( مسأله 4 ) : مجتهدى كه انسان از او تقليد مىكند بايد اعلم باشد ، و اگر اعلميت كسى معلوم نيست بايد از مجتهدى تقليد كرد كه گمان ندارد كسى از او اعلم باشد ، مگر آن كه غير اعلم در موارد اختلاف ، مطابق احتياط فتوا دهد . و اعلم كسى است كه در فهميدن حكم خدا از همه مجتهدان زمان خود استادتر ، و بنابر احتياط واجب پرهيزگارتر باشد . ( مسأله 5 ) : شناخت مجتهد و اعلم سه راه دارد : اول : خود انسان يقين كند ، مانند اين كه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد . دوم : دو نفر عالم عادل كه مىتوانند مجتهد و اعلم را تشخيص دهند از روى اطلاع و تحقيق شخصى - نه بر اساس گواهى ديگران - مجتهد يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند ، به شرط آن كه دو نفر عالم عادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند . و اجتهاد يا اعلميت كسى به گفته يك نفر مورد وثوق ثابت نمىشود . سوم : عده اى از اهل علم كه مىتوانند مجتهد و اعلم را تشخيص دهند و از گفته آنان اطمينان پيدا مىشود ، از روى تحقيق و اطلاع خودشان مجتهد يا اعلم بودن شخصى را تصديق كنند . ( مسأله 6 ) : اگر اختلاف بين مجتهدين تا حدى معلوم ، و شناختن اعلم مشكل باشد ، بايد از مجتهدى تقليد كند كه گمان دارد اعلم است ; بلكه اگر احتمال ضعيفى هم بدهد كه مجتهدى از آنها اعلم است و بداند ديگرى از او اعلم نيست ، و
8
نام کتاب : مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) نویسنده : السيد محمد علي الأبطحي جلد : 1 صفحه : 8