مقدمه :
اجتهاد ، رمز جاويد ماندن اسلام اجتهاد ، يعنى به كار بردن منتهاى كوشش براى درك مقررات اسلام با استفاده از منابع : كتاب ، سنت ، عقل واجماع .
در اين عصر ، اجتهاد يكى از وظايف خطير و پر مسئوليت علما وفقهاى اسلام است . اجتهاد در دوره خاتميت نقش بسيار حساس و اساسى به عهده دارد و در واقع پلى است كه دنياى گذشته را با دنياى آينده ، مربوط مىسازد . و از شرايط امكان جاويد مانده آئين اسلام است و به حق آن را نيروى محرك اسلام خوانده اند .
ابن سينا ( 370 - 428 ه‌ . ق ) فيلسوف نامى اسلامى با روشن بينى خاصى ، موضوع اجتهاد را اين چنين مطرح كرده و گفته است : كليات اسلامى ثابت ولا يتغير و محدود است ، و اما حوادث و مسائل نامحدود و متغير است و هر زمانى مقتضيات مخصوص خود و مسائل مخصوص خود دارد ، به همين جهت ضرورت دارد كه در هر

4