1 - خواجه افضل صراف شوشترى ( . . . - 1154 ) وى فرزند خواجه على - مذكور در صفحه 274 - است . « در مبادى حال بعد از تحصيل مقدمات به اصفهان رفته و در مدرسه شاه ، حجره گرفته ، هشت سال در آنجا مقيم بود و در علم موسيقى و تأليف نغمات نظير نداشت و اهل اين فن در مشكلات خود به او رجوع مى نمودند و در ايام ماه رمضان كه در مسجد جامع تلاوت قرآن مى نمود ، خاص و عام جهت استماع صوت او مجتمع مى گرديدند و در سال پنجاه و چهار ( 1154 ) وفات نمود » ( 1 ) .
نگارنده گويد : مشهور ميان فقهاء ما حرمت غنا بدون استثناء است ، ولى بعضى از علما ، غنا در كلام خدا و مرثيه حضرت سيد الشهداء ( عليه السلام ) را حلال دانسته ، و در آن رساله‌اى جداگانه نوشته‌اند .
از آن جمله محدث فيض و شيخ هادى تهرانى متوفى 1321 كه عالمى محقق صاحب تأليفات و نظريات خاصى بوده و به واسطه فتاوى غير مشهور به شرحى كه در محل خود مسطور است مورد بى احترامى و هتك حرمت گرديده .
و ميرزا محمد قاسم بن محمد رضا تبريزى رساله‌اى در حرمت غنا نوشته و فتاواى جمعى از معاصران خود را كه گويا مقصود فيض و پيروانش باشند ، كه غنا را در قرآن حلال دانسته‌اند ، بدعت شمرده و براى جلوگيرى از آن بدعت ، آن رساله را كه به عربى و بيست صفحه است نوشته . و اين شخص ، ترجمه اش در دانشمندان آذربايجان : 305 موجود است و كتاب الصراط المستقيم و فضائل

( 1 ) تذكره شوشتر : 129 .

379