مذهب را كه در غير از كتب اربعه از كتاب ها پراكنده بوده‌اند جمع آورى كرده ، و با بيانات سودمند ، مشكلات آنها را حل نموده و به طورى كه در جوهره نهم مقدمه شرح استبصار جدّ اعلى مذكور است ، براى اصول اربعمائه با سلاطين عالم مكاتبه كرده و به اين وسيله به چهل اصل از آنها دست يافته و آنها را در ابواب متفرقه بحار گنجانيده است .
جلد آخر بحار مخصوص اجازات است .
دوره بحار را مرحوم حاج محمد حسن اصفهانى امين الضرب . معروف به كمپانى به طبع رسانيده [1] و يك دوره به جدّ امجد نگارنده حاج سيد عبد الصمد اهداء نموده است .
مجلدات بحار در آن چاپ بيست و پنج جلد بزرگ و فهرست آنها در الذريعة مذكور است [2] شروع به چاپ در 1303 و پايان آن 1315 بوده ، و تقريباً چهل هزار تومان مخارج چاپ آن شده ، و به تعبير شباب شوشترى تمام آنها را وقف كرده ، و شباب قصيده‌اى در مدح او گفته كه در ديوان وى مذكور است [3] .
همچنين بحار چاپ حروفى به قطع وزيرى به زيور طبع آراسته شده است .
جلد ششم كمپانى نادر و گرانبها است ، چون بسيارى از نسخه‌هاى آن به وسيله موريانه از بين رفته ، اما چاپ ديگر شده و شنيده‌ام كه جلد ششم چاپ

[1] در پاورقى 57 لؤلؤة البحرين آمده كه بعضى از مجلدات بحار به خط مؤلف در نجف اشرف موجود است .
[2] الذريعة 3 : 17 - 25 .
[3] ديوان شباب شوشترى : 238 ، چاپ بمبئى .

149