شده است . وجه اطلاق « كنز » و گنج بر مقام « غيب » از اين قرار است كه كنز در اين مقام عبارت است از غيب مكنون و سرّ محفوظ كه به كمون و بطون ذاتى ازلا و ابدا باقى است و هر موجود متعين به هر تعينى از نيل به آن حقيقت محروم است . كليد و مفتاح اين گنج پنهان و مستور ، كه ابطن من كل باطن و محتجب بحجاب عزت و قهر احديت است ، در همان كنز خفى متحقق است .
توضيح آن چه كه ذكر شد از اين قرار است : اعيان ممكنات ، كه صورت و تعين اسماء الهيه‌اند ، و نيز اسماء الهيه ، كه تعين و حجاب ذاتاند و « صورت ذات » و « سبحات جلال » نام دارند ، مجموعا به وجود يا كينونت استجنانى در غيب مغيب تحقق دارند . و در خبر مذكور در آثار ارباب عرفانى از مقام غيب وجود تعبير به « كنز خفى » يا مخفى شده است ، كه كنت كنزا مخفيا اشاره است به مقام « غيب » . فأحببت أن أعرف اشاره است به ظهور ذات للذات ، كه در آن غيب مصون نفيسترين جواهر اسماء ذاتاند ، كه منقسم به اقسامى مىشوند ، كه قسمى از آن اسماء در مقام غيب أزل الآزال و ابد الآباد در ذات مستجن و خارج از نسب و احوال و خلايقاند و برخى از آن اسماء اسمائى است كه از آنها به اسماء « مستأثره » تعبير نموده‌اند - كه استأثرها الله لنفسه . و مطابق نبوى شريف : اللَّهم ، إنّى أسألك بكل اسم سمّيته به نفسك . أو علَّمته أحدا من عبادك ، أو استأثرته لغيبك - و از آن جا كه حضرت ختمى مقام ، صلَّى الله عليه و آله ، مستجاب الدعوة است ، به اين قسم از اين اسماء عالم است .
اينكه فرمود : كنت اشاره فرمود به تحقق اسماء ذات . و الله اعلم .
و اينكه فرمود : فأحببت أن أعرف . اشاره نمود به جواهر نفيسهء اسماء صفات كه حاكم بر مظاهر غيب و شهودند . چه آن كه حقيقت را دو كمال است :
كمال ذاتى كه از آن به « ظهور الذات للذات » تعبير كرده‌اند كه آن حقيقت مطلقه اوّلين تعينى كه از ناحيهء « مفاتيح غيب » قبول نمايد ، عرضه داشتن كمالات ذاتى خود است بر خود به نحو « حديث نفس » . حق در اين نحو از ظهور و تجلى غيبى و عرضه داشتن آن چه در غيب پنهان بود بر خود ، به نحو شهود المفصل مجملا

مقدمة الآشتياني 15