نام کتاب : لغات در تفسير نمونه نویسنده : مكارم شيرازى، ناصر جلد : 1 صفحه : 22
انسانها
هستند كه با زلزله رستاخيز از درون قبرها به خارج پرتاب مىشوند، نظير آنچه در
سوره{{صورتی: «انشقاق»}} آيه 4 آمده است:{{صورتی:
«وَ أَلْقَتْ مَا فِيْها وَ تَخَلَّتْ».}}
و بعضى
گفتهاند: گنجهاى درون خود را بيرون مىريزد، و مايه حسرت دنياپرستان بى خبر
مىگردد.
اين احتمال
نيز وجود دارد كه منظور بيرون فرستادن مواد سنگين و مذاب درون زمين است، كه
معمولًا كمى از آن به هنگام آتشفشانها و زلزلهها بيرون مىريزد، در پايان جهان،
آنچه در درون زمين است، به دنبال آن زلزله عظيم به بيرون پرتاب مىشود.
تفسير اول
مناسبتر به نظر مىرسد، هر چند جمع ميان اين تفاسير نيز بعيد نيست.
و نيز گفته
شده{{صورتی: «أثقال»}} جمع{{صورتی: «ثقل»}}
(بر وزن فكر) به معناى{{صورتی: «بار»}} است. و بعضى
آن را جمع{{صورتی: «ثقل»}} (بر وزن عمل) به معناى وسائل خانه يا
وسائل مسافر دانستهاند؛ ولى معناى اول مناسبتر به نظر مىرسد.
[1]
'''أَثْل:'''
{{(آیه):أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ}}
{{صورتی:«أَثْل»}} از مادّه{{صورتی:
«اثل»}} (بر وزن اصل) به معناى درخت{{صورتی: «شوره گز»}}
است. [2]
'''إِثْم:'''
{{(آیه):قُلْ فِيْهِمآ إِثْمٌ كَبِيرٌ}}
{{صورتی:«اثْم»}} از مادّه{{صورتی:
«اثم»}} به گفته{{صورتی: «معجم مقاييس اللغة»}}
در اصل، به معناى كُندى و عقب افتادن است؛ و از آنجا كه گناه، انسان را از رسيدن
به خيرات، عقب مىاندازد، اين واژه بر آن اطلاق شده است. به هر حال،{{صورتی:
«اثم»}} به هر كار و هر چيزى گفته مىشود كه حالتى در روح و عقل به وجود
مىآورد، و انسان را از رسيدن به نيكىها و كمالات باز مىدارد.
و به معناى
هر گونه كارى است كه زيانبخش باشد و موجب انحطاط مقام انسان گردد، و او را از
رسيدن به ثواب و پاداش نيك باز دارد؛ بنابراين هر نوع گناهى در مفهوم وسيع{{صورتی:
«اثم»}} داخل است.
ولى بعضى از
مفسران،{{صورتی: «إِثْم»}} را در اينجا تنها به معناى{{صورتی:
«شراب»}} گرفتهاند و شامل گناهانى مىشود كه جنبه فردى دارد (مانند شرب
خمر). [3]
'''أَثِيم:'''
{{(آیه):كَانَ خَوَّاناً أَثِيماً}}
{{صورتی:«أَثِيم»}} به معناى
گناهكار است و به عنوان تأكيد براى{{صورتی: «خَوَّان»}}
ذكر شده و از مادّه{{صورتی: «اثم»}} (بر وزن
اسم) در اصل، به معناى كارى است كه انسان را از كسب ثواب تأخير مىاندازد و
معمولًا به معناى گناه به كار مىرود. بنابراين
[1]سوره زلزله: 2؛[https://lib.eshia.ir/27575/27/245/أَثِيم مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج27، ص245.]
[2]سوره سبأ: 16؛[https://lib.eshia.ir/27575/18/73/أَثْل مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج18، ص73.]