رهبرى و فرماندهى دارد و بدون آن انجام شدنى نيست . اين مطلب ( ضرورت رهبرى ) چيزى است كه مورد اتفاق همهء فرقه ها و مذاهب اسلامى است و جز گروهى اندك - كه قابل توجه نيستند - كسى در اين مسأله تشكيك نكرده است . قاضى " عضدالدين ايجى " در " مواقف " مى گويد :
إنه تواتر إجماع المسلمين في الصدر الاول بعد وفاة النبى صلى عليه و سلم على امتناع خلو الوقت عن امام ، به طور متواتر ، اجماع مسلمين - در صدر اول بعد از رحلت پيامبر صلى الله عليه و سلم - رسيده است بر اين كه : محال است زمان خالى از امام باشد . ( 1 ) اما از آنجا كه روش اين رساله بيشتر بر نقل است و سعى مى شود مباحث در پرتو روايات پيگيرى شود ، تعدادى از روايات را كه اهل تسنن در اين باره از رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله ) نقل كرده اند ، بيان مى كنيم .
روايات را در اينجا مى توان به دو بخش تقسيم كرد :
1 - روايات بسيارى كه در آن ها لفظ " امام " ، " خليفه " و نظايرش ( به شكل هاى گوناگون ) به كار رفته است . از اين گونه روايات استفاده مى شود كه اجمالا امامت و خلافتى بعد از پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) وجود دارد ، نظير " الائمة اثنا عشر " ( 2 ) ، زيرا تا امامتى نباشد ، نمى توان گفت امامان دوازده نفر هستند . چندين روايت از اين قسم ذكر خواهد شد .
2 - رواياتى كه از آن ها استفاده مى شود در هر زمانى امامى هست و برخى از اين روايات بيان مى كند كه بايد آن امام را شناخت و فرمانبر او

1 . شرح المواقف ، الموقف السادس في السمعيات ، المرصد الرابع في الامامه و مباحثها ، المقصد الاول ، في وجوب نصب الامام ، دار الكتب العلميه ، بيروت ، الطبعة الاولى 1419 ، ج 8 ، ص 377 . 2 . امامان دوازده نفرند .

26