باز يا بسته بودن باب اجتهاد آخرين مطلبى كه در اين مختصر به آن اشاره مى كنيم ، مسألهء انفتاح يا انسداد باب اجتهاد است . در زمان ما اكثريت اهل تسنن ، مگر جمعى از محققين آنها ، قائل به انسداد باب اجتهاد هستند .
" شيخ احمد عبد الرحيم " از علماى اهل تسنن ، مجتهدين را به طبقات سه گانه تقسيم مى كند و طبقهء سوم را " مجتهدين منتسب " مىنامد ، و آنگاه وظيفهء عموم مردم را پيروى از چنين مجتهدانى معرفى مى كند .
مقصود او از " مجتهد منتسب " چنان كه در عباراتش آمده است ، مجتهدى است كه به يكى از مذاهب اربعه ( شافعى ، حنبلى ، مالكى ، حنفى ) منسوب باشد و چيزى بر خلاف اجتهاد آن چهار مذهب ، اجتهاد نكند . او مى گويد :
طبقهء سوم كسانى از مسلمين هستند كه از رأس سده ء چهارم پيدا شدند . بر عامى واجب است كه از مجتهد منتسب به يكى از مذاهب اربعه تقليد كند ، نه غير . زيرا مجتهد مستقل تا امروز محال است . ( 1 )

1 . نقل از رسالهء " الانصاف " نوشتهء دهلوى ، ص 7 .

136