از " معاذ " روايت شده است هنگامى كه پيامبر او را به سوى يمن مى فرستاد ، فرمود : اگر قضاوتى براى تو پيش آمد ، چه خواهى كرد ؟
گفت : به كتاب خدا داورى مى كنم . فرمود : اگر در كتاب خدا نبود ، چه ؟
گفت : به سنت رسول خدا صلى الله عليه و سلم قضاوت مى كنم . فرمود :
اگر در سنت رسول خدا هم نبود ، چه ؟ گفت : به رأى و نظر خودم اجتهاد مى كنم و نمى ترسم . " معاذ " نقل كرد كه پيامبر به سينه اش زد و فرمود : سپاس خدايى را كه فرستاده ء رسول خدا را به آنچه رسولش را راضى مى كند ، موفق كرد .
" ابن حزم " درباره استدلال به اين حديث بر جواز اجتهاد به رأى مى گويد : " احتجاج به اين خبر جايز نيست ، زيرا تنها از طريق " حارث بن عمرو " روايت شده و او مجهول است و هيچ كس نمى داند او كيست ؟ " " بخارى " در " تاريخ الاوسط " مى گويد :
" حارث " - راوى اين حديث - شناخته نمى شود ، مگر به اين حديث و صحيح نيست . آن گاه " حارث " از افرادى از اهل " حمص " روايت مى كند كه معلوم نيست چه كسانى هستند ؟ به علاوه ، اين روايت هرگز در عصر صحابه شناخته نشده و هيچ كس آن را ذكر نكرده است ، همچنين در عصر تابعين ، تا آن كه " ابو عون " آن را از ناشناخته اى گرفته است و وقتى اصحاب رأى آن را نزد " شعبه " يافتند ، در هر جا پخش كردند و در دنيا اشاعه دادند .
همچنين " ابن حزم " مى گويد :
دليل وضع اين خبر و بطلانش آن است كه محال است كه رسول خدا بگويد : " اگر در كتاب خدا نيافتيد و نه در سنت رسول خدا " ، در حالى كه

132