برخى مقصود از آن را استناد نكردن به هيچگونه نص مى دانند و مى گويند : " چيزهايى است كه حق اكتشاف آن به عقل واگذار شده است " .
برخى ديگر ، مقصود از " ارسال " را عدم استناد بر نص خاص مى دانند ، نه آن كه اصلا نصى وجود نداشته باشد ، بلكه مستند ، نصوص كلى است كه مى توان از آن استفاده نمود . ( 1 ) تا اين جا تعاريف هر يك از قياس ، استحسان و مصالح مرسله را بيان كرديم .
اما از نظر حجيت بايد گفت حجيت هر يك از قياس ، استحسان و مصالح مرسله محل اشكال است ، و در واقع ، استدلال هايى كه بر صحت آنها به طور مطلق شده است ، مخدوش مى باشد .
عده اى از محقق ترين علماى اهل تسنن نيز حجيت آن ها را نپذيرفته اند ، زيرا همهء اين عناوين در يك امر مشتركند و آن " پيروى از غير علم " است كه در قرآن كريم از آن نهى شده است ، حتى اگر موجب ظن باشد . آيات زير روشن ترين دليل بر بطلان تبعيت از غير علم است :
خداوند متعال مى فرمايد :
* ( لاتقف ما ليس لك به علم ) * ، ( 2 ) و هرگز از آنچه كه علم ندارى ، پيروى مكن .
قرآن كريم در جاى ديگر مى فرمايد :
* ( إن يتبعون الا الظن وإن الظن لايغنى من الحق شيئا ) * ، ( 3 )

1 . ر . ك : محمد تقى حكيم ، الاصول العامة للفقه المقارن ، الباب الاول ، القسم السابع ، الطبعة الاولى ، دارالاندلس ، ص 381 . 2 . الاسراء ، آيهء 36 . 3 . النجم ، آيهء 28 .

129