استحسان : براى استحسان نيز تعاريف متعددى ذكر كرده اند كه به سه مورد اشاره مى شود :
الف - تعريف نخست :
صدور حكم من المجتهد به مجرد كونه مستحسنا عنده ، صادر شدن حكم از مجتهد ، فقط به خاطر آن كه به نظر او خوب است .
ب - تعريف دوم :
دليل ينقطع في نفس المجتهد ويقصر عنه عبارته ، دليلى كه در انديشهء مجتهد مانده و عبارتش نسبت به آن نارساست .
ج - تعريف سوم :
عدول من حكم الدليل إلى العادة لمصلحة الناس ، عدول كردن از حكم دليل ، به عادت ، براى رعايت مصلحت مردم ( 1 ) .
مصالح مرسله : در تعريف مصالح مرسله بايد مقصود از دو كلمه " مصالح " و " مرسله " را بدانيم . گفته اند : " مقصود از مصلحت محافظت بر مقصود شرع است " . همچنين گفته اند : " مراد از " مصالح " در اينجا ، سببى است كه مؤدى به مقصود شرع شود ، خواه عبادت باشد وخواه عادت .
هدف از " عبادت " آن چيزى است كه شارع آن را به جهت حق خود مى خواهد و مراد از " عادت " آن چيزى است كه شارع آن را براى نفع بندگان و نظم زندگى و احوال آنان خواسته است " .
و اما در مقصود از " مرسل " بودن ، بين قائلين به آن اختلاف است .

1 . تجريد الاصول ، ص 91 .

128