به زمان مكتفى خليفه . از سخنان اوست : هر كه دوستى مرگ در دل او قرار گيرد ، حق تعالى دوستى دنياى فانى از دل او بيرون برد و آخرت باقى را دوست او گرداند .
شيخ ابو اسحق ابراهيم بن احمد خواص - وفاتش برى در سنهء احدى و تسعين و مأتين به زمان مكتفى . از سخنان اوست : داروى دل پنج چيز است : قرآن خواندن و معنى آن دانستن و برخاستن به نماز شب يعنى تهجد و زارى كردن در آن و صحبت با صلحا و شكم تهى . ] [1] شيخ ابو عبد الله عمرو بن عثمان مكى وفاتش ببغداد در سنهء احدى و تسعين و مأتين به زمان مكتفى . از سخنان اوست : هر چه در وهم تو آيد از معنى جنس دانش يا ضيا يا جمال يا جسم يا نور يا شخص يا خيال ، خداوند تبارك و تعالى از آن منزه است . علم پيش روست و خوف سابق است و نفس حرونى است سركش و فريبنده . بر حذر باش از او و بسياست علم او را بسته دار و خوف ده او را تا مطيع گردد . [2] شيخ ابو الحسين احمد بن محمد نورى بغدادى وفاتش در سنهء خمس و تسعين و مأتين به زمان مكتفى . از سخنان اوست : بزرگترين كس عالمى است كه بعلم خود كار كند و عارفى كه سخن از حقيقت گويد . [ مرقع پوششى بود بر دردها و اكنون مزبله ايست بر مردارها . ] [3] [ هر كه گويد مرا با خداى حالى هست ، اگر بر جادهء شرع نرود ، به دو ملتفت مشويد كه مبتدع است . ] [4] شيخ ابو القاسم جنيد بن محمد نهاوندى قواريرى معروف ببغدادى ، وفاتش در سنهء سبع و تسعين و مأتين به زمان مقتدر خليفه . از سخنان اوست : دل مؤمن حرمخانهء خاص است خداى را . مردى آن است كه در او نامحرم را راه ندهى . [ طاعت [5] علت سعادت ازلى نيست بلكه مبشر آن است [6] كه سعادت طاعت كننده راست ] [7] . هر كه بر علم قرآن و حديث واقف نبود ، پيشوائى را نشايد [8] . صادق آن است كه راست گويد در [9] مهمى كه مخوف باشد و نجات او نباشد الا بدروغ . عارف آن است كه

[1] - ق : سه چيز است : قرآن خواندن و معنى آن دانستن و شكم تهى داشتن - در نسخهء ب اين قسمت وجود ندارد .
[2] - ق : شود .
[3] - ب ندارد .
[4] - ب ، ق ندارد .
[5] - ر : هر طاعت .
[6] - ر : بلكه آن است .
[7] - ب ندارد .
[8] - ق ندارد .
[9] - ق : چيزى .

646