و بحجاز رفت و در روز عرفه ، در حرم حاجيان را كشت و خواسته ببرد و راه كعبهء [ محترم ] [1] بسته گردانيد ، چنان كه كس ديگر به حج نرود . مكتفى لشكر فرستاد و در ترتيب ايشان مالها بذل كرد و ايشان را بكرات محاربات عظيم رفت تا سر انجام او را بدوزخ رسانيدند . قوافل حجاج ، از اطراف ، از بيم نيارستند آمد . مكتفى سر او در ولايات بگردانيد تا خبر قتل او شايع شد و حجاج بدان دل گرمى عزيمت بيت الحرام كردند و كار حج از سرباز رونق گرفت .
محمد بن هارون ، در طبرستان ، بعد از آنكه محمد برادر الداعى الى الحق را بر انداخت و در آن ملك بتقويت سامانيان مستولى شده بود ، بر خليفه خروج كرد . مكتفى لشكر فرستاد و او را مقهور گردانيد .
مكتفى شش سال و هفت ماه و بيست روز خلافت كرد . در ثالث عشر ذى الحجه سنهء خمس و تسعين و مأتين در گذشت . سى و چهار سال عمر داشت . از پادشاهان اسماعيل و احمد سامانى معاصر او بودند و او بحريم بغداد مدفون است .
وزير مكتفى قاسم بن عبد الله بود و بعد ازو [ عباس بن حسين ] [2] و از عجايب حالات آنكه قاسم بن عبد الله خسته بود . عباس بن حسين بعيادت او رفت . پسران قاسم بن عبد الله استقبال او كردند . او دست ايشان بوسه داد و عذر خواست . همان زمان كه او بيرون رفت ، قاسم بن عبد الله نماند و خليفه وزارت بعباس بن حسين داد و او بعزاى قاسم بن عبد الله رفت و پسران قاسم كه بامداد ، عباس دست ايشان بوسه داده بود ، بشب نرسيده ، دست عباس بوسه دادند . بيك نفس در كار و شغل ديوانى چندين تفاوت ظاهر شد .

[1] - ف : محترمه
[2] - تجارب السلف عباس بن حسن

337