امام نباشد در تمام نماز پس هر گاه در ابتداء نماز يا اثناء ان بر امام مقدم شود نماز او باطل مىشود اگر باقى بماند به نيت جماعت واحوط آن است از امام عقب تر بايستد هر چند جايز است مساوى يكديگر بايستند بنابر اقوى وبر فرض تاخر يا تساوى ضرر ندارد كه ماموم مثلا بواسطه طول قامت سر يا زانوى او در حال ركوع يا سجود يا جلوس از امام جلوتر باشد هر چند احوط مراعات مقدم نشدن تمام بدن ماموم است در جميع حالات نماز ومدار در تقدم ومساوات وتاخر بر صدق عرفى است ( مسألة 1 ) حايل كوتاه كه مانع از ديدن نباشد در احوال نماز ضرر ندارد هر چند مانع از ديدن در حال سجود باشد بطورى كه اگر بنشيند امام را يا كسى را كه در صف پيش روى او ولو بواسطه صفوف متصل بامام است به بيند مثل انكه حايل يك وجب يا قدرى زيادتر باشد بلى در صورتيكه بقدرى بلند باشد كه در حال جلوس مانع از ديدن باشد مشكل است در اين صورت ترك احتياط ننمايند .
( مسألة 2 ) اگر حايل طورى باشد كه در تمام حالات نماز مانع از ديدن باشد مگر در يك حال مثل انكه بالاى حايل سوراخى باشد كه در حال قيام بتواند به بيند يا وسط ان كه در حال جلوس يا ركوع بتواند به بيند يا پائين ان كه در حال سرازيرى براى سجود بتواند به بيند احوط واقوى عدم جواز جماعت است با چنين حايلى بلكه هم چنين است اگر هر سه جا سوراخ باشد نيز زيرا كه حايل محسوب است ( مسألة 3 ) هر گاه شيشه حايل باشد كه مانع از ديدن نيست اقوى عدم جواز ان است زيرا كه حايل بر ان صادق است ( مسألة 4 ) ظلمت وغبار ونحو انها كه مانع از ديدن شود حايل نيست وهم چنين فاصله شدن نهر باريك وجاده در صورتيكه مقدارى فاصله ما بين انها نشود كه در جماعت مضر باشد ( مسألة 5 ) هر گاه ما بين انها شبكه فاصله باشد حايل محسوب نيست هر چند احوط اجتناب است خصوصا در صورتيكه سوراخهاى ان تنگ باشد بلكه منع از ان در اين صورت قوى است زيرا كه حايل محسوب است ( مسألة 6 ) حايل بودن بعض مامومين نسبت ببعض ديگر ضرر ندارد در صورتيكه براى نماز مهيا ايستاده باشند هر چند هنوز تكبيرة الاحرام نگفته باشند ( مسألة 7 ) هر گاه بعض مامومين صف اول يا اكثر انها بسبب طولانى بودن ان صف امام را نه بينند ضرر ندارد وهم چنين طولانى بودن هر صفى نسبت بصف پيش ( مسألة 8 ) هر گاه امام در محرابيكه داخل ديوار ونحو ان است بايستد اقتدا كردن كسانيكه طرف راست وچپ محراب بايستند كه ديوار

400