كنند اگر چه از وقت مقدار يك ركعت نماز را بيشتر درك نكنند واگر ترك نمودند واجب است بر ايشان قضاى ان وهم چنين حايض ونفساء اگر عذر انها زايل شود پيش از خروج وقت ولو بمقدار يك ركعت مانده باشد چنانكه اگر جنون يا بيهوشى يا حيض يا نفاس عارض شود بعد از گذشتن مقدار نماز مختار از اول وقت ونماز خود را نسبت بتكليف خود از قصر يا تمام با وضوء يا تيمم نخوانده باشد واجب است بر او قضاء ان چنانچه در باب اوقات نماز گذشت ( مسألة 2 ) اگر كافر پيش از خارج شدن وقت ولو بمقدار يك ركعت از وقت مانده مسلمان شود ونماز را اداء نكند قضاء ان واجب است ( مسألة 3 ) در سقوط قضاء از مجنون وحايض ونفساء فرقى نيست بين انكه عذر انها قهرى باشد يا اختيارى كه از كار خود انها حاصل شده باشد بلكه در مغمى عليه نيز چنين است اگر چه در صورتيكه بيهوشى از فعل اختيارى او حاصل شده باشد احوط قضاء كردن ان است بخصوص اگر بر وجه معصيت باشد بلكه احوط قضاء كردن تمام نمازهائى است كه از بيهوش فوت شود مطلقا اگر چه قهرا بيهوش شده باشد ( مسألة 4 ) كسيكه از دين اسلام مرتد شده وبسبب ارتداد نماز او فوت شود واجب است بعد از برگشتن با سلام قضا كند آن را چه مرتد ملى باشد يا فطرى وقضاء از او صحيح است اگر چه عود از ارتداد فطرى باشد بنابر اصح ( مسألة 5 ) واجب است بر مخالف قضا كند نمازهائى را كه از او فوت شده يا انكه مخالف مذهب خود بعمل اورده بلكه اگر چه مطابق مذهب شيعه بعمل اورده باشد بنابر احوط بخلاف نمازهائيكه مطابق مذهب خود بجا اورده كه قضا ندارد مگر انكه بعد از استبصار وقت نماز ادائى باقى باشد كه اداء ان واجب وبر فرض مخالفت بايد آن را قضا كند واگر مستبصر شود وبعد مخالف شود وبعد مستبصر شود احوط قضاء نمازهاى زمان مخالفت است اگر چه بر وفق مذهب خود بجا اورده باشد ( مسألة 6 ) بر شارب الخمر قضاء نمازهائيكه از او فوت شده واجب است چه دانسته شراب خورده باشد يا بجهل وچه اختيارا بر وجه عصيان شراب خورده باشد يا براى ضرورت يا باكراه ( مسألة 7 ) قضاء نماز فاقد الطهورين واجب است واداء از او ساقط است اگر چه احوط جمع بين اداء وقضاء ان است ( مسألة 8 ) كسيكه بر او نماز جمعه واجب عينى باشد اگر ترك كند آن را تا وقت ان بگذرد ماداميكه وقت ظهر باقى است واجب است نماز ظهر ادائى بعمل اورد واگر ان را نيز ترك كرد واجب است قضاء ظهر كند نه قضاء نماز جمعه ( مسألة 9 ) واجب است قضاء

377