كه در يكي از مسجدين محتلم شود كه واجب است بر او براى بيرون امدن از مسجد تيمم كند با انكه آنجا آب براى غسل موجود باشد لكن اين مطلب مشكل است بلكه زمان غسل يا تيمم يا بيرون رفتن از مسجد هر كدام كمتر است مقدم است زيرا كه بودن جنب در مسجدين حرام است وواجب است بر او فورا خود را خلاص كند بيكي از سه كار كه هر كدام زودتر شود همان واجب است پس در صورتيكه زمان تيمم كمتر از آن دو باشد داخل عنوان مانع شرعي از استعمال آب مىشود ( مسألة 37 ) اگر بقدرى آب دارد كه براى وضوء يا غسل كافى نيست وممكن است انقدر آب مضاف در آن بريزد كه از اطلاق بيرون نرود وبقدر كفايت شود دور نيست وجوب آن وبعد از مخلوط نمودن وضوء يا غسل واجب مىشود اگر چه بگوئيم مخلوط كردن واجب نيست وهر گاه يخ يا برف موجود باشد وبتواند آن را آب كند اشكالى در وجوب آن نيست ( فصل دويم ) در بيان چيزهائيكه تيمم كردن بر آن صحيح است بدان كه جايز است تيمم كردن بر زمين مطلقا بنابر اقوى از خاك يا رمل يا كلوخ يا سنك ونحو انها از انجه از زمين محسوب شود حتى سنك گچ واهك پيش از پختن آن وبعد از پختن تيمم كردن بر آن جايز نيست بنابر اقوى چنانچه جايز نيست تيمم بر كل پخته مثل كوزه واجر اگر چه سائيده ومثل خاك شده باشد بنابر اقوى وجايز نيست تيمم كردن بر معادن مثل نمك وزرنيخ وطلا ونقره وعقيق وامثال آن از چيزهائيكه از اسم زمين خارج شده وخاك ورمل وسنك وكلوخ در يك مرتبه است بنابر اقوى بلى تيمم بر خاك بهتر است ولو بتكانيدن غبار فرش ولباس ونحو آن باشد كه بعد از جمع كردن خاك محسوب است وهر گاه هيچ كدام ميسر نشود تيمم كند بلباس يا فرش يا بال اسب كه در آن غبار باشد ونتواند بتكانيدن غبار آن را جمع كند واحوط آنست كه اختيار كند تيمم كردن بر چيزيكه غبار آن زيادتر است وهر گاه انهم ميسر نشود تيمم كند بكل در صورتيكه نتواند آن را بخشكاند والا خشكانيدن واجب است ودر قسم اول داخل مىشود پس چيزهائيكه مىشود بر آن تيمم نمود سه مرتبه دارد كه با امكان مرتبه سابق جايز نيست تيمم بمرتبه لا حق اول زمين هر چه باشد از خال ورمل وكلوخ وسنك ونحو آن غير از معادن دويم غبار سيم كل واگر فرض شود كه هيچ كدام ميسر نشود فاقد الطهورين است واقوى در آن سقوط اداء نماز ووجوب قضاء آن است اگر چه احوط آن است كه در انحال اداء نماز را هم ترك نكند وفاقد الطهورين اگر يخ يا برف

233