فصل سوّم مكان نمازگزار شرايط مكان [ مطلب اول در كيفيّت مكان نمازگزار را ] س كيفيّت مكان نمازگزار را بيان فرماييد .
ج بدان كه جايز است نماز در هر مكانى كه خالى باشد از هر نجاستى كه تعدّى نمايد [1] ؛ و جايز التصرّف باشد ، چه مملوك باشد به سبب عين و منفعت هر دو ، يا منفعتِ فقط به اجاره يا تحبيس يا وصيّت منفعت از براى شخص يا نحو اينها ، و چه مأذون التصرّف باشد از براى نماز كننده ، خواه به اذن عامّ باشد ، يا به اذنِ نماز كردن ، خواه به اذنِ صريح باشد يا غير آن [2] ، خواه مباح الاصل باشد مثل زمين موات يا غير آن ، و چه شاهد حالِ مالك به تصرّف داشته باشد به رابطه اى كه در ميان مصلَّى و مالك باشد از صداقت و غير آن كه منشأ رضاى مالك باشد .
و معتبر است علم بهم رساند از شاهد حال ؛ پس اگر علم بهم نرساند و مظنّه بهم رساند [3] نمىتواند نماز بكند در ملك غير ، لكن آن ، در غير صحراها و باغاتى است كه به

[1] يا موضع سجود باشد اگر چه متعدّى نباشد .
[2] يعنى التزامى و فحوى .
[3] اظهر جواز است با امارهء موجبهء ظنّ ؛ بلكه اظهر ، جواز است با عدم علم و امارهء موجبهء ظنّ به كراهت مالك . و از اين باب است جواز در اراضى متّسعه و باغهاى بدون ديوار ؛ و هم چنين اگر نفْس نماز خواندن در شخصِ يك مكانى ، موجب اضرار به مالك باشد ، جايز نيست ، چون خود اين عمل ، حرام و كاشف از كراهت مالك است در هر جا باشد .

279