است در همه حال . و در حال ناخوشى و ضعف بنيه ، به يكى از شهوت و سستى بدن ، حكم به جنابت نمىشود ، بلكه شهوت و سستى بدن هر دو معاً شرط است . و در بارهء زنان ، شهوت معتبر است و سستى بدن و جهيدن منى اعتبار ندارد .
چند فرع س - [ آيا ] زنان هم محتلم مىشوند مثل مردان ، تا غسل بر ايشان واجب شود و امساك از نوم ثانيه در صوم در حق ايشان نيز لازم باشد يا نه ؟
ج بلى ممكن است مثل مردان باشند اگر چه بعيد است ؛ و بر فرض انزال ، مثل [1] مردانند در احتلام و وجوب غسل و نحو آن به سبب آن .
س به محض حركت كردن منى از محل خودش ، موجب غسل مىشود يا نه ؟
ج موجب غسل نمىشود مگر به خروج از حَشفَه .
س « استمناء » چه معنى دارد ؟
ج عبارت است از طلب نمودن منىّ از مواد با خروج آن از حشفه ؛ پس در اين وقت ، جنابت متحقّق مىشود . [2] س اگر كسى شك كند در خروج منىّ يا خواب ببيند [ كه ] محتلم شده و بعد از بيدار شدن ، اثرى نمىبيند ، آيا واجب است بر او غسل يا نه ؟
ج غسل واجب نيست .
س هر گاه بيرون آيد منىِ مرد از زن بعد از غسل ، واجب مىشود غسل يا نه ؟
و اگر شك داشته باشد زن كه منىّ از خودش است يا منىّ از مرد است ، يا آن كه مظنّه

[1] با علم يا اطمينان به اين كه منىِ مرد نيست .
[2] حكم استمناء ، مترتّب مىشود بر خارج كردن منى از حَشفَه با اختيار به غير طريق حلال معهود .

129