نوشت : « ميان من و سربازانم را دريا فاصله نيندازد » . [1] در چنين شرائطى همانطوريكه مىبايد قاصد حكومت مركزى در زمان امام على عليه السلام از درياى عمان و مديترانه عبور مىكنى ، از درياى خزر ( قزوين ) و آرال ( ما وراء النهر ) منتقل گردد تا به مركز مورد نظري كه تحت نظر حكومت مركزى اسلام اداره مىشد برسد .
بعد از خليفه دوم ، نه كوه مانع بود و نه دريا مىتوانست از عبور سرباز اسلام جلوگيرى كنى و خيلى سريع در سال 31 هجرى لشكر اسلام داراى دويست كشتى جنگى شده بود كه با آن نيروى دريائى كارآمدى بوجود آورد و زمينه رشد آن را فرآهم ساخت [2] .
حكومت هاى خود مختار نامه هاى امام على عليه السلام در نهج البلاغة گواهى مىدهد كه تمام زواياى زندگى فرمانداران ، استانداران ، و كارگزاران خود را تحت نظر داشته : از ميهمانى رفتن ( عثمان

[1] تاريخ سياسي اسلام ج 1 ص 227 .
[2] تاريخ سياسي اسلام ج 1 صفحه 266 .

9