خواند مير در دستور الوزراء در اواخر ترجمه حال صاحب گفته ( صفحه 121 ) .
صاحب مدت هجده سال به امر خطير وزارت قيام نمود ، و آن مقدار از نفايس كتب كه او جمع كرد هرگز هيچ وزير بلكه صاحب تاج و سرير جمع نكرده بود ، چنان كه در سفرى از اسفار چهار صد شتر بار بردار كتب او را مىكشيدند " والعهدة على الراوى " .
وليس هذا اول قارورة كسرت في الاسلام ، زيرا اين امر نظائر بسيار دارد ، از آن جمله سوزاندن كتابخانه شيخ الطائفة أبو جعفر محمد بن الحسن الطوسى رضوان الله عليه است .
ابن كثير در " البداية والنهاية " ضمن ذكر حوادث سال چهار صد و شصت گفته ( 12 / 97 ) .
وفيها توفى من الاعيان أبو جعفر محمد بن الحسن فقيه الشيعة و دفن في مشهد على ، وكان مجاورا به من حين احرقت داره بالكرخ وكتبه ، سنة ثمان واربعين ، إلى محرم هذه السنة فتوفى و دفن هناك .
و از عبارت سبكى صريحا بر مىآيد كه اين امر مكرر واقع شده ، و در مرئى و منظر مردم صورت عمل به خود مىگرفته است ، و نص عبارت او در ترجمه حال شيخ اين است ( 3 / 52 ) .
وقد احرقت كتبه عدة نوب بمحضر من الناس .
و هر كه طالب تفصيل اين قصه باشد به تواريخ و تراجم احوال مفصله مراجعه كند ، زيرا مناسب نمىدانم كه بيشتر از اين به اين قضيه جگر سوز و دلخراش اشاره كنم ، و اين هم به طريق استطراد ذكر شد " تلك شقشقة هدرت ثم قرت " .
مرا دردى است اندر دل اگر گويم زبان سوزد اگر پنهان كنم ترسم كه مغز استخوان سوزد برگرديم به اصل مقصود پس بايستى فقط از شيعيان به اين امر ( تأليف تاريخ رى ) بپردازد ، زيرا چنان كه مشروحا معلوم شد " تاريخ رى " مستلزم ذكر

314