اگر خداى تعالى بندگانش را رخصت كبر ورزيدن مىداد ، همانا به خواص پيامبران و دوستان خود رخصت مىداد . ولى خداى سبحان ، كبر ورزيدن را براى ايشان ناپسند شمرد و از تواضعشان خشنودى نمود . آنان چهره‌هاى خود را بر زمين هشتند و رويهاى خود به خاك بيالودند و در برابر مؤمنان فروتنى نمودند و خود مردمانى بودند به ناتوانى موصوف . خداوندشان به گرسنگى امتحان نمود و به سختيها مبتلا كرد و به وحشتها بيازمود و به جفاها و ناخوشيها بپالود . مبادا كه مال و فرزند را ترازوى خشم و خشنودى خداوند پنداريد ، در حالى كه ، ندانيد كه اگر توانگرى و قدرت عطا مىكند ، چيزى جز آزمايش شما نيست . خداى سبحان فرمايد : « آيا مىپندارند كه آن مال و فرزند كه ارزانيشان مىداريم . براى آن است كه مىكوشيم خيرى به آنها برسانيم نه ، كه آنان در نمىيابند . » [1] او بندگان خودپسند و سركش خود را به ارزش و اعتبارى كه بندگان زبون و ناتوان او در ديدهء آنها دارد مىآزمايد . چنانكه موسى بن عمران با برادرش هارون بر فرعون داخل شدند . آن دو جامهء پشمين بر تن داشتند و هر يك را عصايى در مشت بود . به فرعون گفتند كه اگر اسلام آورد عزّت و پادشاهيش باقى خواهد ماند . فرعون گفت : آيا از اين دو در شگفت نيستيد كه با من در باب بقاى عزّت و سلطنتم شرط مىكنند و خود چنانكه مىبينيد در عين بينوايى و خوارى هستند . چرا دستبندهاى زرين به دستهايشان آويخته نيست زيرا فرعون زر و زراندوزى را بزرگ مىداشت و جامهء پشمين پوشيدن را حقير مىشمرد .
اگر خداى سبحان ، مىخواست كه هنگام مبعوث داشتن پيامبران خود گنجها و معادن زر را برايشان بگشايد و باغهاى بهشت گونه را به آنان دهد و پرندگان آسمان و وحوش زمين را به فرمان ايشان در آورد ، چنان مىكرد . ولى اگر چنان كرده بود ، آزمايشها را موردى نبود و پاداش روز جزا باطل مىشد و اخبار آسمان تباه

[1] . سورهء 23 ، آيات 55 ، 56 .

573