بار خدايا ، اگر حق را نمىپذيرند ، جمعشان را پراكنده ساز و ميانشان اختلاف انداز و آنان را به سبب خطاهايشان به هلاكت رسان . ايشان از باورهاى خود بازنگردند ، مگر آن گاه كه ، ضربتهاى پى در پى نيزه‌ها بدنهايشان را سوراخ كند ، چنانكه نسيم از آنها بگذرد و سرهايشان بشكافد و استخوانهايشان خرد گردد و دستها و پاهايشان به اطراف پراكنده شود و لشكرها دسته دسته از پى هم بر آنها بتازند و سوارانى كه از هر سوى روى آورده‌اند بر سرشان هجوم آورند و لشكرهاى گران به شهرهايشان روانه گردد و سراسر بلادشان در زير سمّ ستوران كوبيده شود و گرداگرد مراتع و چراگاههايشان را فرو گيرند . من مىگويم : « دعق » به معنى « دق » است ، يعنى كوبيدن . يعنى اسبها به سمهاى خود زمينشان را فرو كوبند و « نواحر » به معنى متقابل است : روبروى يكديگر . مىگويند ، « منازل بنى فلان تتناحر » يعنى ، مقابل يكديگر است .
125 سخنى از آن حضرت ( ع ) در بارهء خوارج . هنگامى كه حكميت مردان را منكر شدند .
اينك اصحابش را نكوهش مىكند .
ما مردان را حكم قرار نداديم ، بلكه قرآن را حكم قرار داديم . و اين قرآن خطى است نوشته شده ، كه در ميان دو جلد جاى دارد . به زبان سخن نمىگويد . نيازمند ترجمانى است و مردان ترجمانى كنند . هنگامى كه آن قوم ما را دعوت كردند كه قرآن را حكم قرار دهيم ، از آن گونه مردم نبوديم كه از كتاب خدا رويگردان شويم . كه خداى تعالى گفته است : « اگر در چيزى خصومت كرديد آن را به خدا و پيامبرش بازگردانيد . » [1] بازگردانيدن به خدا اين است ، كه بر طبق كتاب او داورى كنيم و بازگردانيدن به رسول خدا اين است ، كه سنّت او را بگيريم . پس ، اگر از روى حقيقت

[1] . سورهء 4 ، آيهء 59 .

289