نام کتاب : نهج البلاغة ( فارسي ) نویسنده : خطب الإمام علي ( ع ) جلد : 1 صفحه : 13
تلخيص البيان فى مجازات القرآن و كتاب خصائص الائمه و رسائل ، آنچه بين او و ابو اسحاق ابراهيم بن هلال صابى گذشته است و ديوان اشعار كه به همت عده اى از اديبان گردآورى شده و به سال 1307 ق در بيروت به چاپ رسيده است . ادباى معاصر عرب ، رضى را در شعر همطراز بحترى و متنبى شمردهاند و شعر او را به چند دسته تقسيم كردهاند : حجازيّات شيعيات ، رثائيات و فخريات . حجازيّات چهل قصيده است بيشتر غزلگونه . پيشينيان مىگفتند كه روح پژوهندهء اديب صفا نمىيابد مگر آنكه هاشميات كميت و خمريات ابو نواس و زهديات ابو العتاهيه و تشبيهات ابن المعتز و مدايح بحترى و حجازيات شريف رضى را از بر كرده باشد . انگيزهء او در سرودن شيعيات ، بيان زندگى علويان يا طالبيان محروم از حق و قدرت است . رثائيات ، مراثى اوست براى بزرگان زمان يا دوستان و خويشاوندان و نيز مراثى شهداى كربلا . رضى در فخريات خود از عزت و شرف كهن ياد كرده و بدان بسى باليده است . هنگامى كه ابو اسحاق ابراهيم بن هلال صابى دوست اديب و نويسندهء سخن پرداز او در گذشت ، رضى در قصيده اى طولانى به مطلع < شعر > اعلمت من حملوا على الاعواد ارايت كيف خبا ضياء النادى < / شعر > او را مرثيه گفت و در بيت ديگر گويد : < شعر > ما كنت اعلم قبل حطَّك فى الثرى ان الثرى يعلو على الاوتاد < / شعر > گويند كه بعضى او را گفتند كه صابى مسلمان نبود ، چگونه او را چنين مرثيتى گفتى رضى گفت : من علم و ادب او را ستودهام نه كيش او را . اثر مهم شريف رضى كتاب نهج البلاغه است . از مقدمه اى كه خود بر كتاب نوشته ، چنين بر مىآيد كه در عنفوان جوانى كتابى در خصائص ائمّهء اطهار نوشت ، چون از نوشتن اوصاف خاصّ امير المؤمنين ( ع ) فراغت يافت ، در پايان كتاب ، فصلى متضمّن سخنان كوتاه آن حضرت افزود . جمعى از ياران آنچه را كه در آن فصل آمده بود ، پسنديدند و از عبارات بديع و معانى تابناك آن در شگفت شدند و از مؤلف خواستند كه كتابى كه برگزيدهء سخنان على را در برداشته باشد آغاز كند . زيرا « امير المؤمنين سرچشمه و آبشخور فصاحت و منشأ و مولد بلاغت است . اسرار فصاحت و بلاغت در كلام او آشكار شده و قواعدش از كلام او اقتباس گرديده . . . هر گوينده يا سخنورى بدو اقتدا كند و هر واعظ بليغى در سخن خود از او يارى جويد .
13
نام کتاب : نهج البلاغة ( فارسي ) نویسنده : خطب الإمام علي ( ع ) جلد : 1 صفحه : 13