1 . قراآت مستفيضه :
ابن الجزرى در تعريف آن مى گويد : قراآتى است كه نقل آن ، مستفيض بوده وامت آنها را تلقى به قبول كرده اند .
اين نوع قراآت ، از ديدگاه علماء - با وجود آنكه به پايه ء قراآت متواتره نمى رسد - به سان قراآت متواتر ، داراى اعتبار است ، به دليل اينكه اين قراآت ، مستفيض ، ومقرون به خصوصياتي است كه اتصال آنرا به رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ويا معصوم ( عليه السلام ) قابل اطمينان مى سازد ، وهمين علم به اتصال روايت قراآت به معصوم ( عليه السلام ) اساس اعتبار قرائت از لحاظ قرآنيت مى باشد ، اينگونه قراآت عبارت از قراآتى است كه برخى از روات يا كتب معتبر در نقل آنها متفرد مى باشند ، مانند مراتب مد كلمه وامثال آنها .
2 . قراآت غير مستفيضه :
عبارت از قراآتى است كه امت نيز آنها را تلقى به قبول نكرده اند .
اين بخش از قراآت - از نظر مقرئين - از لحاظ قبول مورد اختلاف است ، لكن اكثر برآنند كه قراآت مذكور مقبول مى باشد .
ابن الجزرى در تعريف قراآت غير مستفيضه مى گويد : ( قراآتى است كه موافق با عربيت وداراى سندى صحيح ، لكن مخالف با رسم الخط مصحف مى باشد ) ( 1 ) .
ابن الجزرى نمونه هايى از اينگونه قراآت را ياد مى كند ومى گويد : ( قراآتى كه با اسناد صحيح در مورد زياده ويا نقصان ، ويا ابدال كلمه أي به كلمه ء ديگر وامثال آن مطرح مى باشد مى تواند مثالهائى از اينگونه قراآت به شمار روند ) ( 2 ) .
طرح زير ، گوياى خلاصه أي از اقسام قراآت مى باشد :
قراآت متواتره * * * صحيحه جامع اركان سه گانه * * * شاذه مستفيضه * * * غير مستفيضه سرانجام مى توانيم قراآت را در سه بخش خلاصه كنيم :
1 . قراآت متواتره :
عبارت از قراآتى است كه اتصال آنها به رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ويا معصوم ( عليه السلام ) قطعي واطمينان آور است ، اعم از آنكه نقل آنها متواتر ويا مستفيض باشد .
در اين بخش از قراآت ، قراآت مستفيضه مندرج است ، وبا تسامح مى توان قراآت مستفيضه را نيز ( متواتره ) ناميد ، ولى عنوان ( مقطوع بها ) را به كار نبريم تا مصطلح قرائي موروث وواژه واصطلاح قدماء را حفظ كرده باشيم .