را به آنحضرت تعليم داد ( 1 ) .
اين پنج آيه عبارتند از :
( اقرء باسم ربك الذى خلق . خلق الانسان من علق . اقرء وربك الاكرم . الذى علم بالقلم . علم الانسان ما لم يعلم ) .
پيداست كه امر به قرائت در اين سوره ، از نوع قرائت تعليمي بوده است ، بدين منظور كه نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) آيات قرآن كريم را در گنجور حافظه ء خويش نگاهدارى كند . وكلمه ء ( اقرء ) در اين سوره بازگوكننده ء همين نكته مى باشد .
مرحله ء دوم مرحله ء دوم به دوره أي تطور يافت كه آنحضرت به نوبه ء خود ، قرآن كريم را به مسلمين تعليم مى داد . مى دانيم رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرآن كريم را بر مردم قرائت مى كرد تا آنان را به اسلام فراخواند :
( وقرآنا فرقناه لتقرأه على الناس على مكث ونزلناه تنزيلا ) ( اسراء : 106 ) اين مطلب آنچنان مسلم است كه از فرط وضوح به هيچگونه استدلالى نياز ندارد . در اين باره احاديث فراوانى رسيده كه جوامع حديث ومدونات مربوط به آن ونيز كتب تفسير سرشار از آنها مى باشد . از آنجمله :
1 . از عثمان بن مظعون و عبد الله بن مسعود وابى بن كعب روايت شده كه : ( رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ده آيه را بر آنان اقراء مى فرمود ، وآنان از اين ده آيه فراتر نمى رفتند وبه ده آيه ء ديگر نمى پرداختند مگر آنگاه كه راه ورسم عمل به آنها را از آنحضرت فرامى گرفتند . واو قرائت آيات قرآن كريم وعمل به مضامين آنها را با هم به آنان تعليم مى داد ) ( 2 ) .
2 . از ابى عبد الرحمن سلمى روايت شده است كه : ( مى گفت : كسى كه قرآن را بر ما اقراء مى كرد براى ما از صحابه روايت نمود كه آنان از رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ده آيه را فرامى گرفتند وبه فراگرفتن ده آيه ء ديگر آغاز نمى كردند مگر آنگاه كه درباره ء ده آيه ء نخست از لحاظ فهم وعمل ، آگاهى كسب مى كردند ) ( 3 ) .
در مقدمه ء كتاب المباني آمده است : ( وقتى خداوند متعال به نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) وعده داد قرآن كريم را براى أو حفط خواهد كرد وآنرا در قلب مباركش پايدار نگاه خواهد داشت ، از نسيان قرآن كريم احساس امنيت خاطر مى كرد ، لذا به حفظ قرآن كريم براى امتش همت گمارد ، وهمواره قرآن را برمردم قرائت مى نمود و آنان نيز بر آنحضرت قرائت مى كردند ، وآنحضرت احيانا آنانرا با مضامين قرآن نصيحت مى فرمود ، وپس از تلاوت قرآن فرائض واحكام وآنچه را كه درخور تأويل وتفسير آن بود براى آنان بيان مى كرد ( 4 ) .
مرحله ء سوم مرحله ء سوم بدين صورت بود كه عده أي از مسلمين آيات وسور قرآن كريم را به عده أي ديگر تعليم مى دادند .
اين كار نيز بر حسب دستور نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) وارشاد آنحضرت صورت مى گرفت ، علاوه بر