جملهء « فاحفظونا فيهم . . .
جانب ما را در مورد آنان رعايت كنيد » ، اشاره به موضوعى حياتى دارد ، كه هر حكومت و جامعهء اسلامى بايد به آن توجّه كند ، چه به ما اين مطلب را مىفهماند كه آنچه بر علما و حكومت اسلامى تحقق بخشيدن به آن در ميان توده ها واجب است ، منحصر در روش نظرى و علمى و بحث و تدريس و تأليف نيست ، بلكه از آن تجاوز مىكند و به روش عملى مىرسد كه همان اقدامهاى انقلابى اقتصادى و مالى و معيشتى و قضائى است . و اين موضوع ، مورد پسند بيشتر ثروتمندان و وابستگان به ايشان نيست و خواهان آن نيستند كه مردم از آن آگاه شوند و به اين گونه سخنان گوش فرا دارند ، و دست به قيام براى احقاق حقوق خود زنند . حديث ياد شده - كه احاديث فراوان ديگرى به تعبيرهاى نزديك و متفاوت آن را تأييد مىكند [1] - درسهايى به ما مىآموزد كه بايد آنها را مقياس بگيريم ، بخصوص پس از تأييد دو بزرگ - كلينى و مجلسى - آن را ، و اينك بيان موضوع :
( 1 ) - اين تعبير « المياسير توانگران » مذكور در حديث ، اشاره به آن دارد كه توانگرانى كه مالك بيشتر از آنچه براى معيشت مقتصدانهء ايشان كافى است هستند ، در برابر فقيران و ناتوانان و نيازمندان مسئولند ، و بر ايشان لازم است كه از اموال خود به اينان ببخشند و آنان را تأمين كنند ، تا حقّ اين امانتدارى مقدّس را كه ائمّهء طاهرين « ع » ، با تعبير « أمناؤنا امينان از جانب ما ، وكيلان ما » ، بر عهدهء ايشان گذاشته‌اند ادا كرده باشند .

[1] . مانند اين سخن امام صادق « ع » : « و يعودوا بما سوى ذلك على فقراء المؤمنين ، يلمّوا به شعثهم آنچه از مخارج مقتصدانهء خويش فزون آوردند ، تقديم مىكنند به تهيدستان مؤمن ؛ و بدين وسيله كمبودهاى آنان را تأمين مىكنند » - ( « سفينة البحار » 1 / 615 ) ؛ و مانند سخن امام ابو الحسن علىّ بن موسى الرّضا « ع » : « لأنّ اللَّه تعالى كلَّف أهل الصّحّة القيام بشأن أهل الزّمانة من البلوى خداوند متعال مردم تندرست را مكلَّف ساخته است تا زندگى زمينگيران و بلا رسيدگان را به سامان آورند و تأمين كنند » - ( « علل الشّرائع » / 369 ) . نيز ( همين جلد / 158 ) .

665