8 الإمام علي « ع » : العدل حياة . [1] ( 1 ) امام على « ع » : عدالت زندگى است . 9 الإمام الصّادق « ع » - عن محمّد الحلبي ) * ، أنّه سأل أبا عبد الله « ع » ، عن قول الله عزّ و جلّ : « * ( اعْلَمُوا أَنَّ الله يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ) * » ؟ قال : العدل بعد الجور . [2] ( 2 ) امام صادق « ع » - محمّد حلبى مىگويد : از امام صادق « ع » در بارهء اين آيه از كلام خداى بزرگ پرسيدم : « * ( اعْلَمُوا أَنَّ الله يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ) * بدانيد كه خدا زمين را ، پس از مرگ آن ، زنده مىكند » ؟ فرمود : « عدل و داد است پس از جور و ستم » . بنگريد ! اين آموزشى بزرگ و چارچوبى قطعى است ، يعنى اينكه زنده شدن زمين را پس از مرگ آن به تحقّق پيدا كردن عدل و داد پس از جور و ستم تشبيه فرموده است . پس بنا بر اين شالودهء استوار ، عدالت يعنى : زندگى ، و زندگى يعنى : عدالت ؛ و جور و ستم يعنى : مرگ ، مرگ تدريجى كه ستمگران سياسى و اقتصادى و قضائي ، و فرهنگى بر مردم تحميل مىكنند . و آيا امكان آن هست كه دين و احكام دين ، در اجتماعاتى مرده ، كه به حيات عدل اجتماعى و اقتصادى و معيشتى و قضائى زنده نيست ( هر چند موعظهء دينى و شعارهاى مذهبى بر آن حكمفرما باشد ) ، راهى به تحقّق پيدا كند ؟ هرگز ! و واقعيت ستم ، ترك قسط و عدل و توازن است كه در نتيجهء بيرون رفتن از حدّ وسط

[1] . « غرر الحكم » / 15 .
[2] . « كافى » 8 / 267 .

494