< فهرس الموضوعات > مسألهء دهم : تعقيب هدف عالى « تهذيب نفس » در احكام مالى < / فهرس الموضوعات > مسألهء دهم : تعقيب هدف عالى « تهذيب نفس » در احكام مالى هدف اصلى دين ، در همهء احكام آن ، تزكيهء نفوس و آموختن فضايل روحى و اخلاقى و رفتارى * ( ( يُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ . . . ) ) * است . و در تعبير قرآنى ، « تزكيه » پيش از « تعليم » آمده است ، و اين به دليل حكمتى بلاغى است كه بر دو امر دلالت دارد :
1 - اصالت تزكيه در تربيت اسلامى .
2 - پيشى داشتن تزكيه بر تعليم .
و آشكار است كه هدف ياد شده بر همهء تعليمات و مقياسها و احكام ( اصلى و فرعى ، و اوّلى و ثانوى ) حاكم است ، و جوهر آنها را مجسّم مىسازد ، و هدفهاى آنها را آشكار مىكند . بنا بر اين اصل ، برنامه هاى مالى دين و دستورهاى اقتصادى آن نيز بايد هدف تزكيه و تربيت نفسانى را دنبال كند و با آن كمال همخوانى را داشته باشد ، تا از مجموعهء دين و هدفهاى اصيل آن بر كنار نماند . و اين مطلب از واضحات است كه تكاثر مالى و استكبار اقتصادى با هيچ تزكيه و تهذيبى جمع نمىشود .
< فهرس الموضوعات > نتيجه < / فهرس الموضوعات > نتيجه حاصل و نتيجه اى كه پس از ژرفنگرى در مسائل دهگانهء ياد شده به آن مىرسيم ، چند امر است :
1 - اينكه انواع تعليمات و احكام دين ، ( چه قرآنى ، چه حديثى ) ، با يك ديگر پيوستگى و همخوانيى ژرف دارند ، و احاديث معتبره شرح قرآن كريماند ، و برون اطَّلاع از احاديث و غور در آنها اسلامشناسى تحقق نخواهد يافت ، و فهم دين و دريافت درست و تفقّه در آن ، جز از طريق فهم اين « پيوستگى » و درك عميق آن ، و نصب العين قرار دادن آن در اينجا و آنجا - به صورتى واقعى - ميسّر نمىشود ، و هر چه جز اين

373