نگاهى به سراسر فصل زكات يكى از اصول اسلامى اقتصادى و اجتماعى ، و عبادتى بنيادين و مهم است . آيات و احاديث به صورتى گسترده و قاطع در بارهء آن تأكيد كرده‌اند . قرآن كريم آن را همسنگ نماز ( نمازى كه ستون دين است و بهترين موضوع ، و وسيلهء تقرّب فرد پرهيزگار به خداوند ، و نشانه اى از يقين داشتن به جهان ديگر است ) دانسته و فرموده است : « * ( الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ بِالآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ) * ، [1] كسانى كه نماز را بر پاى مىدارند ، و زكات را مىپردازند ، اينان به سراى ديگر يقين دارند ، » . به همين گونه حديث نبوى آن را سبب قبول شدن نماز خوانده است :
« زكَّوا أموالكم تقبل صلاتكم [2] ( 2 ) زكات مالهاى خودتان را بدهيد تا نمازتان قبول شود » . نيز پيامبر اكرم « ص » در حديثى ديگر آن را « پل اسلام » ( قنطرة الإسلام ) [3] ، خوانده است كه هر كس از آن نگذرد به اسلام نرسد . و امام امير المؤمنين « ع » آن را همرديف نماز ، و وسيلهء تقرّب به خدا دانسته و فرموده است :
« ثمّ إنّ الزّكاة جعلت مع الصّلاة قربانا لأهل الإسلام [4] ( 3 ) زكات را نيز مانند نماز وسيلهء تقرّب مسلمانان به خداوند قرار داده‌اند » . و اين تعبيرها و نظاير آنها كه شمارى فراوان است ، امورى را بر ما مكشوف مىسازد :
1 - اهميّت شرعى زكات .
2 - ارتباط ژرف موجود ميان زندگى عبادتى و زندگى مالى و اقتصادى در اسلام .
3 - عظمت مسئوليّت نسبت به محرومان ( اهميّت اجتماعى زكات ) .
4 - نقش انفاق و بخشيدن مال در تكامل روحى انسان .
5 - نقش انفاق و بذل مال در سامانيابى جامعهء اسلامى .

[1] . « سورهء لقمان » ( 31 ) : 4 .
[2] . « كافى » 3 / 497 .
[3] . « امالى » شيخ طوسى 2 / 136 .
[4] . « نهج البلاغه » / 644 ؛ « عبده » 2 / 205 .

366