سختترين آنها در كوفتن توده ها و پايمال كردن حقوق ايشان ، و از بين بردن ارزشهاى انسانى و هدفهاى دينى ، همانا استكبار اقتصادى است ، و استكبار سياسى يا از آن بر مىخيزد ، يا فراهم آورندهء زمينهء آن و يا همعنان با آن است - چنان كه در جاهايى ديگر به اين مطلب اشاره كرده‌ايم .
در پرتو فهم اين موضوع ، بر علما - پيش از جامعهء اسلامى و مردان حكومت - واجب است كه :
- به پيامبران و اوصيا « ع » تأسّى كنند و با متكاثران و مترفان روابط خود را ببرند ؛ - با توكَّل به خدا ، اميد خود را از ايشان و اموالشان قطع كنند ؛ - به طور عملى با محرومان بجوشند ، و حقوق و حيثيّت ايشان را باز پس گيرند ؛ - خود و كسانشان به داشتن زندگيى از هر جهت ساده قناعت ورزند ؛ [1] - در آن بكوشند كه هزينه هاى لازم دينى را - در هر مورد - كمتر كنند ، چه اگر اين هزينه ها زياد نباشد ، نيازى به آن پيدا نمىشود كه براى تأمين آنها به مستكبران روى آورند ؛ [2] - انقلابى و مصمّم ، به مؤمنان صالح متّكى شوند ؛ - به اجراى عدالت و تأييد آن بگرايند تا به گسستن از ستم و ستمگر توفيق يابند ؛ [3] - از اشكال مختلف دورويى و ترس بپرهيزند ؛ - و براى طرد طاغوت اقتصادى نيز اهتمام ورزند ، چون كه طرد طاغوت سياسى بدون طرد اين طاغوت ، همچون بريدن شاخه هاى درخت و برجاى گذاشتن ريشهء آن است . و اين كار بسا هست كه سبب شود شاخه ها دوباره به صورتى سختتر و بادوامتر از حالت نخستين رشد كنند . . .

[1] . فصل 22 ، از اين باب ، « نگاهى به سراسر فصل » ( آگاهىها ) ، ( جلد چهارم / 144 به بعد ) .
[2] . فصل 22 ، از اين باب ، « نگاهى به سراسر فصل » ( آگاهىها ) ، ( جلد چهارم / 144 به بعد ) .
[3] . فصل 22 ، از اين باب ، « نگاهى به سراسر فصل » ( آگاهىها ) ، ( جلد چهارم / 144 به بعد ) .

374