الولاية ، لأنّها مفتاحهنّ ، و الوالي هو الدّليل عليهنّ . [1] ( 1 ) امام باقر « ع » : دين اسلام بر پنج چيز ، يعنى نماز و زكات و حج و روزه و ولايت ، بنا شده است ، زراره مىگويد : پرسيدم : كداميك از اينها بالاتر است ؟ فرمود : ولايت ، زيرا ولايت كليد آنهاست ، و « والى » ، [2] راهنمون مردم است به برپادارى آنها . تعبير « والى » ، و ذكر اين امر مهم دينى و اجتماعى و سياسى كه والى ، راهنمون مردم است به برپادارى چهار ركن ديگر ، ( ظاهرا ) مىرساند كه مقصود از آن ، حاكم و سياستمدار [3] و مدير اجتماعى و مربّى انسانى است ، كه مردمان را با راههايى مناسب - از نظر تعليم و تربيت و ارشاد و هدايت - به اقامهء اركان ديگر دين سوق مىدهد .
به اين موضوع از آن جهت اشاره اى مختصر كرديم تا بگوييم ، هدف نهايى تأسيس حكومت دينى ( به نيابت از پيامبر اكرم « ص » ، يا امام معصوم « ع » ) ، از لحاظ اجتماعى و قضايى و اقتصادى و معيشتى - كه دين اسلام به اين صورت مؤكَّد از آن ياد كرده است و آن را مهمترين ركن از پنج ركن و برپادارندهء آنها شمرده است - اجراى قسط و عدل است ؛ چه ما مىبينيم كه قرآن كريم مىفرمايد : « * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ ) * . . . [4] اى مؤمنان ! برپادارندگان مصمّم قسط باشيد » . و از اينجا بيقين بر ما معلوم مىشود كه اوصياى پيامبر « ص » - كه انبازان قرآنند - در پيشاپيش كسانى قرار دارند كه پاسخ اين ندا را

[1] . « اصول كافى » 2 / 18 .
[2] . صفت ، از « ولايت » به معنى جامع آن ( تكوينى و تشريعى ) ، بر وزن « فعيل » مىآيد : « ولَّى » - چنان كه در آيهء 5 ، از « سورهء مائده » آمده است .
[3] . اوصياى پيامبر « ص » ، يعنى ائمّهء طاهرين « ع » ، بعنوان « رهبران سياسى خلق ساسة العباد » نيز توصيف شده‌اند ، از جمله « اصول كافى » 1 / 202 .
[4] . « سورهء نساء » : 135 .

278