العدل . [1] ( 1 ) امام على « ع » : ( اى مالك ! ) . . . بايد محبوبترين چيز نزد تو آن باشد كه حق در آن باعتدال رعايت گردد ، و از لحاظ عدالت هر چه فراگيرتر باشد . . . 4 الإمام علي « ع » : . . . فإذا أخذها أمينك فأوعز إليه أن لا يحول بين ناقة و بين فصيلها ، و لا يمصّر لبنها فيضرّ ذلك بولدها ، و لا يجهدنّها ركوبا ؛ و ليعدل بين صواحباتها في ذلك و بينها ، و ليرفّه على اللَّاغب ، و ليستأن بالنّقب و الظَّالع ، و ليوردها ما تمرّ به من الغدر ، و لا يعدل بها عن نبت الأرض إلى جوادّ الطَّرق ، و ليروّحها في السّاعات ، و ليمهلها عند النّطاف و الأعشاب . . . [2] ( 2 ) امام على « ع » - از جمله سفارشهاى آن امام ، به كسانى كه براى گردآورى زكات به اين سوى و آن سوى مىرفتند ، و مأمورانى را به نزد مردم گسيل مىداشتند : . . . و چون مأمور امين تو ، اموال زكات ( از جمله شترانى ) را گرفت ، به دو سفارش كن كه شتر ماده را از بچهء شيرخوارش جدا نكند ، و ماده شتر را چندان ندوشاند كه از شيرش اندكى بماند و به بچه اش زيان رساند ؛ و در سوار شدن به خستگيش نيندازد ، و در ميان آنها به عدالت رفتار كند ، شتر خسته را استراحت دهد ، و آن را كه آسيب ديده يا لنگان گشته است آرام راند . و چون بر آبگيرها بگذرد به آبشخورشان ببرد ، و راهشان را از زمينهاى گياهناك به جاده ها ( ى خشك ) نگرداند ؛ و در ساعتهايى آنها را آسوده گذارد ، و به هنگام خوردن آب و چريدن گياه مهلتشان دهد . . .

[1] . « نهج البلاغه » / 996 ؛ « عبده » 3 / 95 .
[2] . « نهج البلاغه » / 881 ؛ « عبده » 3 / 29 .

243