نظامهاى تكاثرى و اترافى مبتنى بر شالودهء مركزيّت مال و تكاثر است ، كه استيلاى خود را بر همهء شئون اجتماع تحميل مىكند . و بايد دانست كه مال در نظر متكاثران تنها به آن بس نمىكند كه « يعسوب » و محور تلاشها باشد ، بلكه عنوان « معبود » پيدا مىكند ، چنان كه در حديث نبوى چنين آمده است :
« فوا عجباه لقوم آلهتهم أموالهم - ( 1 ) شگفتا از مردمى كه معبودهاى ايشان اموال ايشان است » . [1] پس - بنا بر آنچه گفته شد - اغلب ، هر نفاق يا ستمى يا انحرافى از حق يا قيامى بر ضدّ عدل ، از زندگى تكاثرى برمىخيزد ، يا ريشه در آن دارد . آنچه موضوع را آشكارتر مىسازد ، تعبيرهايى است كه از راهنمايان الهى در اين باره به ما رسيده است ، همچون :
« المال ميراث الفراعنة [2] - ( 2 ) مال ميراث فرعونهاست » . مسألهء 8 - پس از همهء اين آثار منفى - از آنچه گفتيم و نگفتيم - از احاديث آغاز اين بحث به خوبى آشكار مىشود كه هر كس به جانب مال ميل كند و آن را يعسوب ( امير ) خود بداند و از آن پيروى كند به همان گونه كه زنبوران عسل در پى ملكهء خود مىروند ( و در راه كسب مال همه چيز را زير پا بگذارد ) ، از امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب « ع » دور شده و از پيروى هدايت و سيرت او خود را كنار كشيده است . و هر كس به امير المؤمنين « ع » بگرايد و او را راهنما و امير خود گيرد ، از تكاثر مالى خويشتن را دور نگاه داشته است ( و از آلودگيهاى مالى و اقتصادى مصون مانده است ) . با گرايش به تكاثر و متكاثران نمىتوان پيرو على « ع » بود ، كه روش توانگران و متكاثران ، به هيچ نام و انگيزه اى ، با روش على « ع » هماهنگ نخواهد بود و نخواهد شد . پس لازم است كه عالم دينى و قرآنى با سيره و روش يعسوب مؤمنان زندگى كند ، و از متكاثران ببرد ، تا ريشهء تكاثر و اتراف و تفاوتهاى جهنّمى كوبندهء انسانيّت و اسلاميّت ، از ميان مردم مسلمان رخت بربندد .
در حديث نبوى آمده است كه همنشينى با توانگران دل را

[1] « بحار » 52 / 264 ، از كتاب « جامع الأخبار » .
[2] « منية المريد » / 19 ، از سخنان امام عليّ بن ابى طالب « ع » .

144