تذييل لزوم دقّت در « احاديث » پس از ملاحظهء مسائلى كه گذشت ، بر ما واجب است كه در برخى از حديثها بيشتر دقيق شويم ، مانند اين حديث نبوى :
« إنّ في المال حقّا سوى الزّكاة [1] ( 1 ) در مال حقّى جز زكات هست » . و مانند اين حديث امام صادق « ع » :
« إنّ الله عزّ و جلّ ، فرض للفقراء في مال الأغنياء ما يسعهم . . .
و لو أنّ النّاس أدّوا حقوقهم لكانوا عائشين بخير [2] ( 2 ) خداى بزرگ ، براى ناداران در مالداران سهمى را واجب كرد كه براى زندگى آنان كافى باشد . . . اگر مردمان حقوق خود را بپردازند به خير و خوشى زندگى خواهند كرد » . و نيز اين حديث امام صادق « ع » :
« ما فرض الله في المال من غير الزّكاة أكثر [3] ( 3 ) آنچه خدا در مال بجز زكات واجب كرده ، بيشتر است » . و چنين است ديگر احاديثى كه از پيامبر اكرم « ص » و امامان هادى « ع » رسيده است . و بخشى از آنها در فصل آينده خواهد آمد . و همهء اين گونه احاديث را ، « اخلاقى » شمردن فلجكنندهء اسلام در ساختن « جامعهء قرآنى » است ، پس شايسته است كه جهت و هدف اين تعاليم اصلى را با روح ژرفنگرى و ژرفكاوى بفهميم . و اصل اين موضوع - چنان كه بايد و شايد - براى ما آشكار نمىشود مگر اينكه آن را با ارتباطى تنظيمى و پيوندى انداموار با ديگر احكام اسلام و مقرّرات اقتصادى آن مورد ملاحظه قرار دهيم ، يعنى :
- با آنچه در اسلام ، در بارهء چرخش مال و كالاها و وسايل معيشت در اجتماع رسيده است .
- با آنچه در تحديد مال و ممنوع بودن گنج سازى و تكاثر آمده است ، - با وجوب پرداخت خمس ،

[1] . « الغدير » 8 / 352 .
[2] . « وسائل » 6 / 3 و 29 ، نيز فصل آينده .
[3] . « وسائل » 6 / 3 و 29 ، نيز فصل آينده .

378