غيرهم من صنوف الصّناعات ، مثل الكتابة و الحساب و التّجارة و الصّياغة و السّراجة و البناء و الحياكة و القصارة و الخياطة ، و صنعة صنوف التّصاوير ما لم يكن مثل الرّوحاني ، و أنواع صنوف الآلات الَّتي يحتاج إليها العباد ، الَّتي منها منافعهم ، و بها قوامهم ، و فيها بلغة جميع حوائجهم . . . [1] ( 1 ) امام صادق « ع » : . . . در بارهء صنعتها ( بايد بگويم : ) صنعتهايى كه مردم مىآموزند يا آنها را به ديگران تعليم مىدهند ، مانند نوشتن و حسابدارى و بازرگانى و زرگرى و سرّاجى ( زينسازى ) و بنايى و بافندگى و گازرى و دوزندگى و تصويرسازى غير جاندار ، و انواع وسايل و ابزارى كه مردمان به آنها نياز دارند و از آنها استفاده مىكنند ، و سامانيابى زندگيشان به آنهاست و نيازهاى گوناگونشان با آنها برآورده مىشود ( همه جايز است و بايد باشد ) . . . 11 الإمام الصّادق « ع » : . . . الخشب لكلّ شيء من أنواع النّجارة و غيرها ، و اللَّحاء و الورق و الأصول و العروق و الصّموغ لضروب من المنافع . [2] ( 2 ) امام صادق « ع » : . . . چوب براى انواع كارهاى درودگرى و جز آن است ، و پوست و برگ و ريشه ها و شاخه ها و صمغهاى درختان براى انواعى از فايده و بهره ورى .
اشاره اكتشافات و اختراعات ، در گرو پيشرفت زمان و تكامل انسان

[1] . « تحف العقول » / 247 .
[2] . « بحار » 3 / 129 .

532