چيزى است كه - اگر بواقع وجود داشته باشد - در عمل ديده مىشود ؛ و به همان گونه كه ( مثلا ) تنها با قرائت اين آيه « * ( الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ) * ( 1 ) كسانى كه به غيب ايمان آورده‌اند و نماز را بر پا مىدارند و از آنچه روزى ايشان كرده‌ايم انفاق مىكنند » ، ايمان به غيب ، و اقامهء نماز ، و بخشيدن روزى به ديگران صورت نمىگيرد ، بلكه بايد براى واقعيّت يافتن آن ، ايمان در قلب وجود داشته باشد ، و نماز با ركوع و سجود خوانده شود ، و اموال به دست نيازمندان برسد ؛ به همان گونه هم قرائت آيهء « * ( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ) * » ، هيچ فايده اى ندارد مگر اينكه حالتى روحى و وضعيّتى معاشى وجود داشته باشد كه بتوان آن را برادرانه و اسلامى خواند .
احاديث بر « برادرى مالى » نيز تأكيد دارد ، و آن را از مهمترين بعدهاى « برادرى اسلامى » مىشمارد ، و برادرى در « بعد اقتصادى » را نيز از واجبات مىخواند ، و در ضمن شمارش حقوقى كه هر مؤمنى بر برادر دينى خود دارد ، يكى هم اين را ذكر مىكند ، كه بايد ثروتمندان معتقد آنچه را كه برادران مؤمن ايشان بدان نياز دارند ، از مال و خوراك و پوشاك و وسائل زندگى و خانه و وسيلهء حمل و نقل و درمان و تعليم و تربيت و سفر و استراحت در اختيار آنان قرار دهند و در نيازهاى گوناگون زندگى به آنان كمك مالى كنند . لحن احاديث مربوط به حقوق مؤمن - علاوه بر فزونى شمارهء آنها - لحنى بسيار تأكيدآميز و قاطع است ، كه به درجهء لزوم و حتميّت مىرسد ، و همه را نمىشود اخلاقى شمرد و بار تكليف را بر زمين گذاشت . [1] تذييل در حديث نبوى مذكور در فصل - به شمارهء 14 - ( به نقل از كتاب « تحف العقول » ، ص 14 ) اين تعبير آمده است :
« مساواة الأخ في الله

[1] . نيز فصل 50 ، از باب 12 ( جلد ششم ) .

154