منقولست از حماد از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه كه فرمودند كه سجود بر چيزيست كه از زمين رويد و نخورند و نپوشند و ظاهرا زمين را بظهور گذاشتند يا مراد آن چيزى باشد كه از سنت نبى صلَّى الله عليه و آله زياده شده است چنان كه گذشت و محتمل است كه مراد اين باشد كه سجده كردن بر آن چيزى كه از زمين رويد آن چيزى است كه ماكول و ملبوس نباشد و در اين صورت ارض را بظهور گذاشته‌اند و بيان حكم غير ارض كرده‌اند و در اين صورت اشاره هست به آن كه در سجده بر زمين شرطى نيست يا اين شرط نيست ( و روى عن ياسر الخادم انّه قال مرّ بي ابو الحسن صلوات الله عليه و انا اصلَّى على الطَّبرىّ و قد ألقيت عليه شيئا فقال لي مالك لا تسجد عليه أليس هو من نبات الارض ) و در حسن منقولست از ياسر خادم حضرت امام رضا صلوات الله عليه كه گفت من نماز مىكردم بر روى حصير طبرستان و بر بالاى آن خمره يا سنگ ريزه انداخته يا ريخته بودم حضرت فرمودند كه چرا سجده بر حصير نكردى آيا اين حصير از زمين نروييده است و ممكن است كه از روى دفع ضرر از او فرموده باشند زيرا كه اگر سجده بر حصير كنند كسى از سنيان متعرض كسى نمىشود غالبا بخلاف آن كه چيزى بر بالاى آن انداخته باشند كه آن دليل تشيع است و در اين صورت اتقاء خواهد بود نه تقيّه و گاه باشد كه خوف ضرر به حضرت نيز باشد چون خادم حضرت هر چه مىكند آن حضرت كرده است و هر خفتى كه به او رسد به حضرت رسيده خواهد بود و احتمال اظهر آن كه بيان حكم الهى تعالى شأنه كرده باشند و الله تعالى يعلم .
( وقال ابى رحمه الله فى رسالته إليّ اسجد على الارض او على ما أنبتت الارض و لا تسجد على الحصر المدنيّة لأنّ سيورها من جلد و لا

444