باب معرفة زوال اللَّيل اين بابيست در بيان شناختن زوال شب از جهت نماز تهجد و ساير عبادات چون احاديث صحيحه وارد شده است كه حضرت سيّد المرسلين صلَّى الله عليه و آله چون نماز خفتن مىگذاردند ديگر نماز نمىكردند تا نصف شب و بعد از آن متوجه نماز شب مىشدند و همچنين از جهت معرفت آخر وقت نماز خفتن پس شناختن نصف شب ضرور است و هر گاه در حديث وارد شده باشد بهتر خواهد بود اگر چه شناختن اوقات شب به جدى و فرقدان و حركت آن نيز نيكوست به آن كه هر ستاره هر گاه شخصى شعورى داشته باشد چنان كه حق سبحانه و تعالى فرموده است كه ما ستارگان را آفريده‌ايم تا هدايت يابيد به آن در تاريكيهاى شب و روز و از جمله هدايات آنها معرفت اوقات شب است .
( سال عمر بن حنظلة ابا عبد الله صلوات الله عليه فقال زوال الشّمس نعرفه بالنّهار كيف لنا باللَّيل فقال للَّيل زوال كزوال الشّمس قال فباىّ شىء نعرفه قال بالنّجوم اذا انحدرت ) و بسند موثق منقولست كه از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه پرسيدند كه زوال آفتاب را در روز مىشناسيم در شب چگونه بشناسيم پس حضرت فرمودند كه شبرا نيز زوالى است مثل زوال آفتاب در روز پرسيدند كه بچه چيز آن را بشناسيم حضرت فرمودند كه بستارها هر گاه از دايره نصف النّهار ميل كنند به جانب غروب

199