شده و الله انسب است به دعاها به اعتبار جامعيتى كه او را هست چون اسم ذاتى است كه مستجمع جميع كمالاتست پس اگر آن را به واسطهء طلب رزق بخوانند بمنزله يا رازق است . و اگر بواسطه مغفرت بخوانند بمنزله يا غفور است ، و اگر بواسطه دفع دشمن بخوانند بمنزله يا منتقم است . و از اين است كه جمعى از اين جهت آن را اسم اعظم الهى مىدانند پس دعا كردن بان اولى است ، و مناسبت دعا در اين مقام استعانت است بجناب اقدس احديت الهى در حمد و شكر و غير از آن چه بعد از اين مذكور خواهد شد ، و حمد ثنائى است به زبان بر صفات كمال اختيارى ، و شكر كاريست به ازاء نعمت كه دلالت مىكند بر تعظيم منعم آن كه به زبان باشد يا بدل باشد يا به اعضا و جوارح باشد ، پس جميع اعتقادات و عبادات شكر مىتواند بود ، پس اگر آنها را بواسطه شكر نعمتها به جا آرى صحيح است بنا بر مذهب جمعى از علماء ، و احوط آنست كه از جهت محض فرموده الهى به جا آورند ، و شكر كامل آنست كه بنده جميع نعمتهاى و داده هاى الهى را صرف نمايد در آن چه از جهت آن داده است ، و تفصيل آن در باب حقوق خواهد آمد إن شاء الله تعالى .
و در حديث صحيح از حضرت امام به حق ناطق جعفر صادق عليه السّلام منقولست كه هر گاه حق سبحانه و تعالى انعام فرمايد نعمتى بر بنده خواه اندك و خواه ، بسيار و آن بنده بگويد الحمد للَّه ربّ العالمين شكر آن نعمت كرده است .
و در حديث كالصحيح از آن حضرت وارد شده است كه هر گاه حق سبحانه و تعالى نعمتى را بر بنده انعام فرمايد ، و بنده بدل بداند كه انعام از جانب حق سبحانه است و حمد الهى را بر زبان جارى سازد هنوز كلام او تمام نشده باشد كه حق سبحانه و تعالى امر فرمايد به فرشتگان سماوات كه روزى او را زياد كند .
و در حديث حسن كالصحيح از آن حضرت منقولست كه شكر هر نعمتى هر چند آن نعمت عظيم باشد آنست كه حق سبحانه و تعالى را به آن حمد نمايد .

141