كرديم هشت تسع بود پس همان حاصل تضعيف است و اگر حاصل تضعيف صورت كسر زياده از مخرج باشد آن چه بقدر مخرج است يعني مثل آن است از مضعف يكي حساب مىكنيم و آن چه باقي مىماند از اين مضعف نسبتش را به مخرج ملاحظه مىكنيم همان حاصل تضعيف است مثلا خواستيم هشت تسع را تضعيف نماييم چون صورت كسر را كه هشت بود تضعيف كرديم شانزده شد نه از آن را كه بقدر مخرج بود گرفتيم و يك عدد كامل حساب كرديم و نگاه داشتيم هفت ديگر باقي ماند از شانزده نسبت هفت به مخرج هفت تسع بود پس مجموع حاصل تضعيف هشت تسع يك عدد كامل و هفت تسع شد مثال اخر خواستيم پنج ثمن را مضعّف سازيم چون صورت كسر كه پنج بود مضعف كرديم ده شد هشت از ده را كه مثل مخرج بود يكى گرفتيم يعني به جاى يك عدد كامل نگاه داشتيم دو باقي ماند نسبت آن به ده خمس بود و اگر بخواهي بگو دو عشر بود پس حاصل تضعيف پنج ثمن يك عدد كامل است مع دو عشر آن و امّا اگر مخرج

51