جمع مىنماييم همان مطلوب است و بعبارة اخرى خارج قسمت عدد صحيح مىشود و باقي از قسمت كسر محسوب است مثلا در جمع ثلث و نصف و سدس و دو ثلث مخرج مشترك را كه اقل عددي باشد كه صاحب همه اين كسور باشد گرفتيم و آن شش بود پس ثلث شش كه دو است و نصف آن كه سه است و سدس آن كه يك است و دو ثلث آن كه چهار است جمع نموديم ده شد و چون از مخرج كه شش بود زيادتر شد ده را بر شش قسمت كرديم خارج قسمت يك شد زيرا كه اكثر عددي كه بر شش ضرب شود و بتوان از مقسوم كه ده است كم شود همان يك است زيرا كه اگر دو را فرض كنيم حاصل ضرب دوازده مىشود و از ده نمىتوان كم كرد پس يك معين شد و آن خارج قسمت است و چون شش از ده كم شد چهار باقي ماند نسبت چهار به مخرج مشترك كه شش بود دو ثلث است پس حاصل جمع همان خارج قسمت شد كه يك عدد صحيح باشد و حاصل نسبت است كه دو ثلث باشد فصل تنصيف عدد [ صحيح بر عدد صحيح ] عبارت است از مجزى گردانيدن آن را بدو قسمت متساوى و بعبارة اخرى دو نيم كردن

47